Veprimtaria e organizatave politike ilegale në Kosovë

[Llapi]

Shpalime historike

VEPRIMTARIA E ORGANIZATAVE POLITIKE ILEGALE NË KOSOVË
1945-1999


Sheradin Berisha

Pas Luftës së Dytë Botërore,Kosova dhe viset tjera shqiptare,jo vetëm që u penguan për t´u bashkuar me shqipërinë,ashtu siç ishte vendosur në konferencën e Bujanit(31 dhjetor 1943-1 e 2 janar 1944),por ngjau ajo më e keqja,këto troje etnike shqiptare u ripushtuan dhe u ndanë në katër copëza brenda federatës jugosllave të AVNOJ-it :Kosovë,pjesët etnike shqiptare në Maqedoni,në Serbi dhe në Mal të Zi.
Populli shqiptar ndonëse s´u pajtua asnjëherë me këtë gjendje,u organizua në forma të ndryshme legale e ilegale për të sendërtuar aspiratën e vet historike çlirimin e trojeve shqiptare që mbetën nën sundimin jugosllavë(lexo-serbosllavë) dhe bashkimin e tyre me shtetin amë-Shqipërinë.Veprimtaritë politike-kombëtare ilegale të shqiptarëve në Kosovë…gjatë viteve 1945-1999 janë përshkuar nëpër gjashtë faza organizative:

1.Faza e parë,e organizimeve politike-kombëtare ilegale përfshinë periudhën nga fundviti 1944 e deri në vitin 1950 dhe përkufizohet kryesisht me veprimtarinë e Lëvizjes Nacional-Demokratike Shqiptare(LNDSH).Drejtues të LNDSH-së ishin intelektualët patriotë:Halim Spahija,prof.Ymer Berisha,Tahir Deda,Marije Shllaku,Gjon Serreçi,At Bernard Llupi,Adem Gllavica,Ukë Sadiku,kapiten Hysni Rudi,Ajet Gërguri,Luan Gashi,Ibrahim Fehmiu,Qemal Skënderi,Halim Orana,Hamdi Berisha,Prof.Ibrahim Kelmendi,Hysen Tërpeza,Ejup Binaku etj

2.Faza e dytë,përfshinë kohën në mes viteve 1950-1958 dhe në popull kjo periudhë deri në vitin 1966 quhej „koha e Rankoviqit“.Brenda këtyre viteve organizimet ilegale qenë të shumëllojshme si:vazhdimësia e veprimeve të LNDSH-së nga grupe me emërtime tjera,“informbyroistët“,organizimi i grupimeve të ndryshme nga Sigurimi shqiptarë,kundërshtimi i rekuizitave“otkupit“,Kundërshtimi i asimilimit të sshqiptarëve në turq dhe luftimi i marrveshjes xhentelmene Tito-Qyprili 1953 për shpërnguljen e shqiptarëve në Turqi…,luftimi në forma shantazhuese të kolektivizimit,Aksioni i Armëve etj.Përfaqësues të këtyre grupimeve ishin:Xhavit Gafuri,Hasan Jashari,Shaban Dërguti,Hafëz Jakupi,Bitër Dehalla,Sefer Elezkurtaj,Hajdar Bytyqi,Bie Vokshi,Fetah Bogiqi,Sami Peja,Sali Kelmendi,Konstandin Vasilaca(oficer i armatës shqiptare),Hajrullah Gorani,Ramiz Osmani,Xhemil Fluku,Ramadan Rexha,Ali Aliu,Omer Qerkezi,Sabit Kapiti,Mehmet Gega,Rexhep Abdullahu,Nysret Nivokazi,Emin Fazliu,Njazi Maloku(Procesi i Prizrenit)Enver Dukagjini,Adem Demaçi,Muhamed Brovina,Hidë Dobruna…

3.Faza e tretë,përfshinte kohën në mes të viteve 1958-1968 dhe kjo periudhë karaketrizohet me formimin e organizatave ilegale,të cilat do të artikullojnë koncepte të reja politike e kombëtare.
-Në vitin 1958 atdhetari Metush Krasniqi formoi organizatën:“Partia Revolucionare për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shtetin Amë“(PRBTSHSHA);
-Në vitin 1960-61 atdhetarët Kadri Halimi dhe Ali Aliu formuan organizatën:“Komiteti Revolucionar për Bashkimin e Trojeve Shqiptare në Jugosllavi-me Shqipërinë“(KRBTSHJSH);
-Në vitin 1963-64 Simboli i qëndresës shqiptare Adem Demaçi formoi“Lëvizjen Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve“(LRBSH) dhe në kuadër të saj kanë vepruar Komiteti i Prishtinës,i Pejës,i Gjakovës…
-Në vitet 1964-68 veproi grupi i studentëve(sipas platformës së LRBSH-së)të drejtuar nga studenti Osman Dumoshi.Ky grup ishte organizatore e demonstratave të 27 nëntorit 1968.

4.Faza e katërt,përfshinë periudhën 1969-1981 dhe mund të thuhet se është faza e lulëzimit të veprimtarive ilegale në Kosovë…Grupet ilergale më të njohur që e karakterizojnë këtë periudhë janë:
-Grupi Revolucionar i formuar në vitin 1972 nga Kadri Osmani,Xhafer Shatri…(K.Osmani fillimisht në nëntor 1969 kishte organizuar shpërndajen e një pamfleti,me anë të së cilës ka manifestuar suksesin e demonstratave të vitit 1968 dhe për këtë veprim denohet me 10 muaj burg);
-Grupi MLK(1976-78),OMLK(1978...)-vazhduese të „Grupit revolucionar“,të drejtuar nga Mehmet Hajrizi,Hydajet Hyseni,Kadri Zeka,Rexhep Mala…(Në vitin 1978 Kadri Zeka emigron ne Zvicërr)
-„Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës“ (1975) i kryesuar nga Adem Demaçi dhe grupi i Adem Rukiqit;
-Partia Komuniste Marksiste-Leniniste e Shqiptarëve në Jugosllavi-PKMLSHJ(1977...)i drejtuar nga Avdullah Prapashtica;
-Beslidhja Kombëtare Demokratike Shqiptare(1977…)e drejtuar nga Emin Fazlia alias Emil Kastrioti me seli në Gjermani;
-Fronti i Kuq Popullor-FKP(1978...)i drejtuar nga Ibrahim Kelmendi i emigruar në vitin 1976 në Gjermani;
-Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës dhe të Viseve tjetra Shqiptare në Jugosllavi(LNÇKVSHJ(1978-shkurt 1982) të drejtuar nga Metush Krasniqi,Jusuf Gërvalla dhe Sabri Novosella.(Në dhjetor 1979 Jusuf Gërvalla emigron në Gjermani ndërsa Sabri Novosella në Turqi).Gjatë viteve 1980-81 në Kosovë me programin e LNÇKVSHJ-së sipas udhëzimeve të Jusuf Gërvallës ka vepruar Komiteti i Deçanit i drejtuar nga Ismail Haradinaj,Hasan Ukëhaxhaj,Jashar Salihu,Xhavit Hoxha...dhe Komiteti i Drenasit i drejtuar nga Bajram Gashi...

5.Faza e pestë e Lëvizjes Ilegale në Kosovë dhe në viset tjera shqiptare,fillon me demonstratat e pranverës së vitit 1981 dhe përfundon në vitin 1990,atëkohë kur nis fundi i shpërbërjes së Perandorisë jugosllave të AVNOJI-it.
-Bartëse e organizimeve ilegale ishte Lëvizja për Republikën e Shqiptarëve në Jugosllavi-LRSHJ,e cila u themelua me 17 shkurt 1982 pas shkrirjes së tri organizatave ilegale:LNÇKVSHJ-OMLK-PKMLSHJ në këtë organizëm.
-Në vitin 1986 LRSHJ merr emrin:Lëvizja Popullore për Republikën e Kosovës dhe në kuadër të saj kanë vepruar një sërë grupimesh të vogla me emërtime të ndryshme,të cilat synonin me çdo çmim jetësimin e Republikës së Kosovës.

Dejtuesit e ilegales në periudhën 1981-1990 në Kosovë dhe në perëndim ishin:Jakup Krasniqi,Hydajet Hyseni,Gani Koci,Mehmet Hajrizi,Bajram Kosumi,Ali Lajçi,Gani Krasniqi,Nezir Myrtaj,Fazli Veliu,Ali Ahmeti,Hysen Gega,Bajram Bahtiri,Emin Fazliu alias Emil Kastrioti,Kastriot Haxhirexha,Fehmi Lladrovci,Ismet Begolli,Emrush Xhemajli,Shaban Shala,Halil Alidema,Mr.Ukshin Hoti,Mentor Kaçi,Kadri Osmani,Nuhi Berisha,Regjep Mala,Xhavit Haliti,Xhafer Shatri,Elmi Zeka,Gafurr Adili,Hasan Mala,Agim Sylejmani,Xhavit Haziri,Saime Isufi,Abdullah Prapashtica,Meriman Braha,Martin Çuni,Bislim Elshani,Afrim Morina,Sejdi Gega,Bardhyl Mahmuti,Afrim Zhitia,Fahri Fazliu,Fadil Vata,Zija Shemsiu,Ibrahim Kelmendi,Bajrush Xhemajli,Hajdin Abazi,Fatmir Brajshori,Emin Krasniqi,Sejdi Veseli,Adem Grabovci,Enver Topalli,Halit Naxhaku,Gafurr Elshani,Muhamet Kelmendi,Tahir Hani,Pajazit Jashari,Fadil Lepaja,Januz Musliu,Ramë Buja,Ahmet Haxhiu,Ibish Neziri,Xhabir Morina,Rafi Halili,Ibrahim Shala,Berat Luzha,Ramadan Avdiu,Xhemajl Fetahu,Sherif Konjufca,Bajram Ajeti,Raif Çela,Shemsi Veseli,Petrit Duraku,Ahmet Isufi,Beqir Beqa,Bashkim Mazreku,Behadin Hallaqi,Nysret Pllana,Sadri Ramabaja,Azem Syla,Akile Dedinca,Nesimi Elshani,Ali Ajeti,Gursel Sylejmani...

6.Faza e gjashtë (1991-1999) është faza më kulminante e organizimeve politiko-ushtarake në Kosovë...dhe në historinë më të re të saj me të drejt cilësohet si periudha e lavdishme e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës(UÇK-së).
Bazamenti i UÇK-së u bë Lëvizja Popullore për Repubilkën e Kosovës(LPRK)e cila në vitin 1993 u emërtua si Lëvizja Popullore e Kosovës( LPK).

KUSH I NDIQTE DHE I PERSEKUTONTE VEPRIMTARËT E ORGANIZATAVE ILEGALE NË KOSOVË... (1945-1999)

Në flakët e luftës së dytë botërore me vendim të SHS të UNÇJ-së më 14 maj 1944 u formua OZN-a(Odelenje za Zashtitu Naroda-Dega e Mbrojtjes Popullore)e cila fillimisht ka vepruar në kuadër të seksionit të MP të KANÇJ-së.Ky formacion shfarosës për shqiptarët,në Kosovë u themelua më 1 shtator 1944.Të gjitha dokumentet e kohës flasin se OZN-a për Kosovë është formuar me kërkesën e “Komitetit Krahinor të Kosmetit” dhe të Komitetit Qëndror të PKJ-së për Serbi të bërë KQ të PKJ-së.Për formimin e saj, Aleksandër Rankoviqi atë ditë i kishte ftuar në një takim në ishujt Vis të Kroacisë:Miladin Popoviqin(kishte udhëtuar nga shqipëria),Dushan Mugoshën dhe Spasoje Gjakoviqin.Në këtë takim u mor qëndrimi që shef i OZN-ës për Kosovë të emrohej Spasoje Gjakoviqi.Me rastin e formimit të këtij formacioni famkeq në Kosovë,në radhët e saja ishin edhe tre anëtarë të “Komitetit Krahinor të Kosmetit”:Ali Shukrija,Çedo Mijoviqi dhe Sahit Bakalli.
Pas formimit të të ashtuquajturës”Qeveri demokratike” në mars 1945 OZN-a hyri në përbërjen e Ministrisë së Punëve të Brendshme,ndërsa pas shpalljes së Kushtetutës së parë të Jugosllavisë së AVNOJ-it(janar 1946)ky formacion u shndërrua në UDB(Uprava Drzhavna Bezbednosti-Drejtoria e Sigurimit Shtetëror-DSSH).Me këtë emërtim UDB-a veproi deri në korrik 1966,kur në Plenumin e Brioneve u largua nga pushteti A.Rankoviqi...Dhe pas disa ndryshimeve sipërfaqësore brenda këtij shërbimi,UDB-a mori emrin SDB(Slluzhba Drzhavne Bezbednosti-Shërbimi i Sigurimit Shtetëror),por pavarësisht nga ndryshimi në emrtim, populli shqiptar deri në ditët e sotme e njihte si UDB.Krahas SDB alias UDB-së ka qenë edhe një shërbim tjetër sekret i njohur si KOS(Kontra Obaveshtajna Sluzhba-Shërbimi Kundërspijunues)i cili ka vepruar në kuadër të Armatës jugosllave.
OZN-a,UDB-a,SDB-KOS-i qenë dhe mbetën mekanizmat më monstruoz,për luftimin e veprimtarive liridashëse të popullit shqiptarë gjatë viteve 1945-1999...
Derisa ky shërbim antishqiptarë konsiderohej si mbishtet brenda shtetit jugosllavë dhe si i tillë i vriste i ndiqte dhe keqtrajtonte kudo(në format me mizore) të gjithë shqiptarët që e kundërshtonin regjimin jugosllavë(lexo-serbosllavë),më 3 shkurt 1945 në bazë të vendimit të AVNOJ-it mbi formimin dhe kompetencën e”Prokurorit Publik të Jugosllavisë Demokratike Federative”,u formua edhe “prokuroria publike e Kosovës dhe Metohisë,ku prokuror publik u emrua Ali Shukrija”.
Vendosja e administratës ushtarake në Kosovë më 8 shkurt 1945 nga Titoja dhe vazhdimi i luftës së pakompromis të brigadave partizano-çetnike dhe reparteve të OZN-ës kundër shqiptarëve gjithandej Kosovës... ka dëshmuar karakterin pushtues të regjimit të ri jugosllavë ndaj trojeve shqiptare të mbetura nën Jugosllavi.Ndërkaq Kuvendi i Prizrenit(8-10 korrik 1945)ka përkufizuar”legjitimuar” aneksimin e Kosovës nga Serbia.Po t´i hidhet një vështrim i kujdesshëm të gjitha zhvillimeve politike e ushtarake në Kosovë nga mbajtja e Konferencës së Bujanit...,e të cilat ishin përcaktues të vendimeve të Kuvendit të Prizrenit,mund të thuhet pa hezitim se ky kuvend qe një farsë e përgaditur pikërisht nga OZN-a !!!

[Llapi]

KUSH ISHIN EKZEKUTUESIT E DENIMEVE TË MIJËRA ATDHETARËVE SHQIPTARË- GJATË VITEVE 1950-1990

Gjyqtarët dhe prokurorët që vepruan me urdhëra të UDB-së dhe të strukturave politike e shtetërore të kohës ishin:

1.Arif Korapi-gjyqtar
2.Ali Abdullahu
3.Ismail Xhemaili
4.Bozhidar Zuloviq
5.Dragolub Neshiq
6.Rexhep Kryeziu
7.Abdyl Demë Hoxha
8.Branko Zhuiq
9.Radosllav Cerovqanin-prokuror
10.Vasilije Gjorgjeviq
11.Vidak Petroviq-gjyqtar
12.Isa Omeragiq
13.Pavle Armush
14.Mirko Spasiq
15.Shaqir Zogaj
16.Ratomir Paternogiq
17.Mustafë Hoxha
18.Vebi Memeti
19.Sefë Sherifi
20.Tuna Tomiq
21.Millorad Llazareviq-prokuror
22.Tahir Ibrani-gjyqtar
23.Ramo Vodopiq-prokuror
24.Zhivojin Cvejiq-gjyqtar
25.Sahit Meraku
26.Sherif Boshnjaku
27.Trajko Angjelkoviq
28.Osman Bytyqi
29.Sefedin Bakalli
30.Lubomir Veloviq
31.Zyhdi Sadiku
32.Minush Xërxa
33.Hazir Haziri
34.Tefik Shala
35.Nebih Qena
36.Mirko Matoviq-prokuror
37.Nazmi Juniku-gjyqtar
38.Beqir Shehi
39.Mehmet Spanqaliu
40.Isak Nishevci
41.Durmish Koçinaj
42.Shefqet Bytyqi
43.Durak Jashari-gjykatës hetues
44.Mr.Halil Kelmendi-prokuror
45.Fehmi Gashi-gjyqtar
46.Hasan Berisha
47.Metush Sadiku
48.Azem Emini
49.Qazim Goxhufi
50.Maksimoviq Dojqin
51.Njazi Burgideva-prokuror
52.Riza Loci-gjyqtar
53.Orhan Basha
54.Bajram Blakaj
55.Orhan Rekathati
56.Ilaz Alija
57.Mentor Qoku
58.Verosllava Dimiq,
59.Reshat Millaku-prokuror
60.Ymer Osaj-gjyqtar
61.Sllobodan Zhivkoviq
62.Ukë Muçaj
63.Adem Gorani
64.Ibish Maraj
65.Kërsto Radoviq
66.Tadej Rodiqi
67.Nikë Lumezi
68.Refik Halili
69.Sabit Sylaj
70.Sherif Selishta
71.Qerim Metaj
72.Ndue Selmanaj
73.Ismet Emra
74.Riza Fazlu
75.Metush Latifi
76.Xhevat Halili
77.Halil Halilaj
78.Miftar Jasiqi-prokuror
79.Qazim Tolaj-gjyqtar
80.Masar Pirana
81.Aqif Tuhina
82.Nekibe Kelmendi
83.Bujar Juniku
84.Aziz Rexha
85.Kapllan Baruti-prokuror
86.Ruzhdi Kozmaçi
87.Flamur Kelmendi
88.Hamit Gashi
89.Jakup Gurmani
90.Selman Ukaj
91.Xhemajlije Mustafa
92.Zeqir Bërdynaj
93.Muharrem Skënderi-gjyqtar
94.Jusuf Mejzini
95.Sylejman Limani
96.Ahmet Ahmeti
97.Bajrak Kadriu
98.Sali Duja
99.Safet Gorani
100.Pjetër Përgjokaj
101.Skënder Morina-gjykatës hetues
102.Nikollë Vazura-gjyqtar
103.Shefki Sylaj
104.Abdylselam Seladini
105.Mahmut Halimi
106.Kadri Sylaj
107.Shefki Sylaj
108.Nikollë Gegaj
109.Gani Rexha
110.Rifat Abdullahu
111.Sudan Gorani
112.Hilmi Zhitia
113.Shaban Berisha.....................
Kjo listë nuk është e përfunduar!

[Llapi]

Sheradin Berisha
PERSEKUTIMI I VEPRIMTAREVE TE O N D SH-së NGA OZN-a DHE GJYKIMI I TYRE NGA GJYKATESIT DHE PROKURORI ALI SHUKRIA...

Në kohën kur veprimtaria e ONDSH po merrte hov, repartet e OZN-s shpërthyen një fushatë të egër terrori kundër atdhetarëve të njohur. OZN-a famkeqe nëprmes bashkëpunëtorëve nga radhët e shqiptarëve, zbuloi aktivitetin e kreut të ONDSH, dhe vetëm në rrethin e Prizrenit i shpalli kriminel lufte 21 shqiptarë e ndër ta B.Pejanin, H.Spahinë, U.Sadikun, Q.Bllacën, Beqir dhe Mifta Planen, M.Shllakun, Sh.Currin, E.Binakun, I.Lutfiun, R.Kajragdiun etj. . Kështu kah fundi i korrikut 1945 H.Spahija, pasi u shkarkua nga pozitat që kishte, në Kukës u arrestua nga komandanti i policisë dhe punëtori i OZN-s në Prizren: Mazllum Nimani.

Ndërkohë u arrestuan edhe disa anëtarë të komiteteve qarkore të Prizrenit, Suharekës, Rahovecit etj. Me këtë rast, në procesin gjyqësor të përgaditur nga OZN-a (27.09.45) e të cilin e finalizuan shqipëfolësit: Ali Shukria (prokuror publik), Hivzi Sylejmani (kryetar i trupit gjykues) me anëtarët: Kol Shiroka e Qamil Brovina - për "tradhëti ndaj popullit dhe atëdheut" me pushkatim u denuan: Halim Spahija, Tahir Deda, Rexhep A.Kabashi, Rifat Krasniqi, Sefidin Ahmeti dhe Kajtaz Ramadani, ndërsa 12 veprimitarë të tjerë u dënuan me burgim të rëndë prej 1-20 vjet.

Në këtë fushatë të arrestimeve, më 23.07.45 OZN-a i burgosi edhe anëtarët e ONDSH për qarkun e Prishtinës: prof. Sylejman A.Drinin dhe Tahir Lupçin, ndërkohë që veprimtarët Ajet Gërguri, Beqir Bajgora dhe Jusuf Mornica i shpëtuan arrestimit, duke kaluar në ilegalitet .
Pas burgosjes së anëtarëve të KQ të ONDSH me seli në Prizren, barrën kryesore të organizimit politik e ushtarak e mbanin OP "Besa Kombëtare" dhe KQ i ONDSH me seli në Shkup. Orgnaizata "Besa Kombëtare" e udhëhequr nga Prof. Ymer Berisha me qëllim të forcimit të rezistencës, me 30 gusht 1945 mbajti një Kuvend në Dobërdol, në të cilin morën pjesë 158 anëtarë dhe udhëheqës të 19 grupevet ë rezistencës së armatosur si dhe 62 veprimtarë të shquar nga shumë treve të Kosovës. Në këtë Kuvend Prof.Y.Berisha u zgjodh udhëheqës politik i të gjitha grupeve të rezistencës shqiptare në Rrafshin e Dukagjinit kurse Ukë Sadiku (djali i Sadik Ramës - Gjurgjeviku) u caktua komandant i këshillit ushtarak - të përbërë prej 12 vetësh. Në Kuvend u aprovua edhe thirrja e "Shtabit Suprem të Kosovës" në krye me Adem Gllavicën, për mbajtjen e Kongresit të parë të LNDSH . Në këtë Kongres, që u mbajt më 15-16 gusht 1945 në fshatin Kopilaqë, e ku morën pjesë pothuajse të gjithë krerët e rezsitencës së armatosur, u vendos që veprimtaria e organizatës të zgjerohet me formimin e komiteteve të reja, forcimin e lidhjeve në mes çetave të armatosura, furnizimin e tyre me ushqime, veshmbathje, armë e municione si dhe mbajtjen e kontakteve me konsullin anglez, Xhorxh Herberg dhe me atë të Turqisë - Emin Çerçek në Shkup. Në këtë Kuvend u vendos që të gjitha organizatat dhe grupet politike e ushtarake që angazhohen për çlirimin dhe bashkimin e tokave shqiptare të quhen me një emër Lëvizja për Lirimin e Tokave Shqiptare (LpLTSH), ndërsa forcat e armatosura të rezistencës Ushtria Demokratike Popullore Shqiptare (UDPSH). Kongresi përcaktoi që KQ i ONDSH në Shkup të jetë organi më i lartë politik i lëvizjes që do të koordinonte të gjitha aktivitetet në vend dhe mbajtjen e kontakteve me komitetet shqiptare në Greçi e në Itali .
***
Siç theksuam më lartë nga marsi 1945 në Kosovë kanë vepruar rreth 60 grupe të rezistencës dhe si udhëheqës suprem të tyre konsideroheshin: Në viset Llap-Gollak-Lipjan deri në juglindje të Ferizajit (Adem Gllavica, Qazim Llugagjiu, Bahtir Dumnica, Shahin Gërdoci, Ali Staneci etj; në Preshevë, Karadak, Kaçanik (Xheladin Kurbaliu, Hysen Tërpeza, Hasan Remniku, Din Hoxha, Riza Goga, Sylë Zarbinca etj.; në Viti (Hasan Kabashi); në Shalë- Përmelinë (Ahmet Selaci, Osman Bunjaku, Bislim Bajgora, Ukshin Kovaçica); në Drenicën veriore (Sadik Lutani, Imer Fazlia, Hilmi Zariqi, Mulla Iljaz Broja etj.); në Llapushë (Qaziim Bajraktari, Ukë Sadiku, Prof. Ymer Berisha, Feriz Bojaj); në lugun e Baranit dhe të Klinës (Demë Ali Pozhari, Ndue Përlleshi) në bjeshkët e Berishës (Alush Smajli, Mustafë Ibishi); në trevën e Gjakovës dhe të Hasit (Ejup Binaku, Reshat Kajragdiu, Hajdar Maloku, Ibrahim Lutfiu); në trevat e Prizrenit - në Kabash (Rexhep A.Kabashi dhe Hysen Rexhepi), - në rrethin e Suharekës (Adem Voca); në Prizren (Halim Spahija, Kapiten Ali Riza), - në trevën e Vërrinit (Destan (Sait) Berisha) e shumë e shumë të tjerë . Të gjitha këto grupe, ndonëse kishin komanda të veçanta mbanin lidhje dhe koordinonin veprimet njëra me tjetrën. Lidhja midis grupeve (drejtuesve) kryesisht mbahej me anë të korrierëve me letra ose verbalisht (me gojë) .
Ndërkaq lidhjet me botën e jashtme, në përjashtim të bashkëpunimit të KQ të ONDSH me konzullatën angleze dhe turke në shkup dhe me Komitetin Shqiptar në Greqi-pothuajse mungoin plotësisht. Në të vërtet në vitin 1945 dhe në pjesën e parë të vitit 1946 ishte një radiolidhës gjerman vienez, në rajonin e Vushtrisë, i cili transmetonte nga dy lajme në ditë në Vjenë, ku ishin Xh.Deva dhe A.Shasivari, por ky radiolidhës u zbulua dhe e mbyti natën në gjum-bashkëpunëtori i OZN-s Bislim Maksuti nga Popova, i futur në grupin e armatosur të Osman Bunjakut . Përkundër rrethanave të rënda shtetërrethimi, ku ishin mbushur të gjita malet me ushtarë e reparte të OZN në ndjekje të "bandave kaçake e balliste", grupet e rezistencës gjatë viteve 1945-46 ndërmorrën një sërë aksionesh të koorrdinuara ndaj kriminelëve serb dhe bashkëpunëtorëve të OZN-ës (UDB-s) nga radhët e shqiptarëve që nuk ishin të paktë.
Repartet e OZN-s famkeqe, duke e parë forcimin dhe autoritetin e fituar të grupeve të armatosura - tek masat popullore, në fund të vitit 1945 dhe gjatë vitit 1946-47, për shkatërrimin e tyre angazhoi oficerët më të stërvitur dhe bashkëunëtorët më të përgaditur, të cilët i hodhi brenda grupeve të armatosura. Deri në fund të vitit 1946, OZN-a me bashkëpunëtorët e vet "shqipëforlës" arriti të depërtoj në shumë grupe të rezistencës së armatosur dhe brenda një periudhe vranë ose përgaditën terrenin për tu vrarë 15 udhëheqës më të shquar dhe shumë të tjerë u kapën të gjallë për tu dënuar pastaj me pushkatim ose me burgim të rëndë .
Më 9 gjegjësisht më 12 shtator 1945 OZN-a nëpërmjet operativistit të tyre Nazmi Kursani, zbuloi vendstrehimin e bashkëluftëtarëve të U.Sadikut dhe të Y.Berishës, te Çeliat e Jellovcit afër Siçevës, dhe me këtë rast gjatë luftimeve jo të barabarta ranë heroikisht: Metë Dini, Smajl Hajdari, Ali Zeqiri, Mujë Ahmeti, Tafil Murati etj., kurse u plagosën: Alush Smajli, Sokol Ahmeti, Toger Rexhep Ismajli dhe Shaban Sadiku (vëllai i U.Sadikut) - i cili më pas vdiq në Gjurgjevik. Në këtë pusi u plagos edhe Marie Shllaku, e cila ra në duart e OZN-s .
Në shkurt 1946 në fshatin Leçinë të Drenicës u arrestuan në një familje, të strehuar: Mulla Iljaz Broja dhe Ahmet Babaj të cilët u likuiduan menjëherë pa gjyq.
- Më 29 mars 1946, "Te shpella Kusarit" afër Gjakovës, OZN-a likuidoi Nue Lleshin, Zekë Arifin, Prenk Shytin (nga Prizreni), Gjon Çunin dhe Palush Prendin.,
- Më 1 prill 1946, pas një qëndrese heroike, forcat e OZN-s të ardhur nga Prizreni, vranë Alush Smajlin nga Llazica me të vëllain Muratin dhe Ahmet Krajkun nga Gjakova.
- Në prill-maj 1946, OZN-a gjatë një operacioni për asgjësimin e ONDSH dhe të rezistencës së armatosur, arriti të arrestojë disa veprimtarë të shquar të komitetevet ë Pejës, Gjakovës e të prizrenit. Gjatë një procesi gjyqësor të mbajtur në Prizren, prej 28.06.-13.07.1946, që e kryesonte prokurori Ali Shukria, gjykata i denoi me vdekje Marie Shllakun, at Bernsard Llupin, Kolë Parubin dhe Gjergj Martinin, të cilët më 25 nëntor'46 u ekzekutuan fshehurazi derisa varret e tyre nuk dihet se ku janë. Ndërkaq me burgim, me kohëzgjatje të ndryshme u denuan edhe Marsel Vuçaj, Isa Çavolli, Masar dhe Hamëz Begolli, Muharrem Vokshi, Isuf Imeri, Viktor Gashi, Franjo Çifllaku, Seb Mateja, Jak Krasniqi, Gitië Mjeda, Lucije Lekaj, Seb Koliqi, Miftar Bala, Binak Dema dhe Gjergj Deda .
- Më 11 qershor 1946 në fshatin Plançor vritet udhëheqësi dhe ushtaraku i shumë grupeve të armatosura Prof. Ymer Berisha. Ai vdes në duart e Ndue Përlleshit dhe varroset në fshatin Hereç të Deçanit. Vrasja e Y.Berishës ndodhi pas shpërndarjes nga mbledhja e mbajtur me grupet e armatosura të Shqipërisë veriore në krye me Muharrem Bajraktarin, te vendi i quajtur "Lugjet e Zeza" afër fshtit Plançor . Në vrasjen e Y.Berishës mori pjesë korrieri i tij (spiun i OZN-s) Rexhep Beka Alushi* nga Carrabregu i Deçanit, i cili pasi u kap pohoj se OZN-n e kishte vënë në dijeni edhe për mbajtjen e Kongresit të III të ONDSH më 25 qershor 1946 në Lypovicë të Lipjanit. OZN-a me këtë rast një ditë përpara kongresit, arrestoi shumë veprimtarë të ONDSH si: Halim Oranën (i cili u likuidua pa gjyq), Januz Ballën, Azem Moranën, Mahmut Dumanin, Mehmet Bushin, kapiten Hysni Rudin, Hasan Bilallin, Osman Camin e shumë të tjerë të cilët u dënuan me dhjetra vjetë burgim, në një proces gjyqësor të mbajtur në Shkup prej 27.01-07.02.1947 .
- Në gusht 1946 OZN-a arrestoi Rexhep Bunjakun dhe Hilmi Ejupin, të cilët u përpoqën të organizonin "Shërbimin e Sigurimit Publik" të ONDSH. Këta në një gjyq të mbajtur në Prishtinë së bashku me I.Spahinë, Abdurrahman Gërgurin, I.Visokën dhe S.Qazimin u dënuan me shumë vjetë burgim .
- Në fillim të nëntorit '46, OZN-a likuidoi Hajdar Malokun - Planejën (Has), njërin ndër themeluesit e ONDSH të Prizrenit. Më 18 nëntor '46 u arrestua vepritmari Hamit Emini, ndërsa më 29 dhjetor '46 me tradhëti vriten Mulla Arif Shala nga Sankoci i Drenicës së bashku me Sokol Ibrahimin dhe Izet Muratin.
Gjatë muajve të parë të vitit 1947 u dorëzuan, u zunë ose u vranë shumë veprimtarë dhe udhëheqës të grupeve të rezistencës. Kështu në janar 1947 u doërzuan vetë Din Hoxha - udhëheqës i rezistencës në rrethin e Kaçanikut dhe Zhuk Haxhija në rrethin e Rugovës, të cilët u denuan me shumë vjetë burgim.
- Më 3 shkurt 1947 pabesisht në Akrashticë arrestohet Ajet Gërguri, njëri nga ideologët e rezistencës së armatosur .
- Më 17 shkurt 1947, në Sferkë të Gashit të tradhëtuar - nga një pritë e OZN-ës vriten Qazim Bajraktari dhe Halil Sadria (kushëri i Ukë Sadikut), ndrësa Uka u plagos në këmbë dhe iku në malet e Përçevës. Ai duke e parë se ishin sosur të gjitha mundësitë për ta luftuar me armë pushtuesin e ri sllavokomunist vendosi të dorëzohet tek komunistët. Ukë Sadiku ia dorëzoj armët deputetit jugosllav nga Llapusha - Mustafë Arifit apo Hoxhë Mustafës siç e quanin të gjithë, dhe me kërkesën e tij (Ukës) iu dorëzua Fadil Hoxhës në Prishtinë, ku me ç'rast - edhe burgoset .
- Më 23 shkurt 1947, në OZN u dorëzuan: Islam L.Breznica dhe Ali Riza nga Zhabari i Mitrovicës.
- Më 23/24 shkurt 1947, u arrestua Gjon Sereçi njëri nga udhëheqësit e Lëvizjes së armatosur në Kosovë, ndërkaq po ato ditë në rrethin e Mitrovicës u likuiduan udhëheqësit e grupeve të Shalës: Ahmet Selaci, Ukshin Kovaçica dhe disa bashkëluftëtarë të tyre.
- Më 10 mars 1947 në fshatin Kçiç u kap tradhëtisht: Osman Bunjaku, drejtues i grupit të rezistencës në Vushtrri dhe u denua me vdekje, ndërsa më 23 mars 1947, pas një lufte shumëvjeçare, u dorëzua Lotë Vaku, njëri nga kaçakët më të vjetër në Kosovë .
- Më 10 prill 1947 në gjyqin ushtarak të Prishtinës, u mbajt procesi gjyqësor kundër drejtuesve të rezistencës së armatosur në Kosovë: gjon Sereçit, Ajet Gërgurit, Ukë Sadikut, Osman Bunjakut etj., të cilët u dënuan me pushkatim. Ekzekutimi i tyre (përveç O.Bunjakut) u krye në mëngjesin e 31 gushtit 1947 në Toukbashqe të Prishtinës dhe u varrosën në vend të panjohur .
Kjo fushatë e egër vrasjesh, dënimesh me burg e ekzekutimesh ... nga OZN-a (UDB-a) theu rezistencën e armatosur në Kosovë ndonëse maleve mbetën (deri më 1948) edhe rreth 40 luftëtarë të armatosur përkrah: Demë Ali Pozharit, Ndue Përlleshit, Hasan Remnikut, Aziz Zhilivodës, Metë Hasanit etj., të cilët të ndjekur këmba-këmbës disa u vranë e u burgosën ndërsa të tjerët u larguan jashtë vendit.

[Llapi]

BURGOSJA E DYTE E ADEM DEMACIT DHE DHJETRA VEPRIMTAREVE TE LRBSH-se

Fragment ....
.....Duke vepruar kjo organizatë në rrethana të një shtetërrethimi të plotë, nga rrjeti agjenturor i UDB-ës, në qershor 1964 UDB-a federative-republikane dhe ajo krahinore në një aksion të sonkronizuar fillon arrestsimin e anëtarëve të LRBSH-së.
Pikërisht "më 8 qershor 1964, burgoset një numër i anëtarëve të Lëvizjes, veçanërisht disa udhëheqës të sja, duke përfshirë edhe vetë Adem Demaçin. Shkaku kryesor që çoi në zbulimin e LRBSH-së ishte mosmbajtja e konspiracionit, sepse pjesa dërmuese e anëtarëve qenë të rinj dhe u mungonte eksperienca..." .
Në këtë kontekst dueht thënë se anëtarët e LRBSH-së, kishin në plan që më 13 qershor 1964 ta shpërndajnë një trakt në të gjitha viset shqiptare, prandaj arrestimi vetëm 5 ditë përpara aksionit nuk duhet të ketë qenë i rastit.
pas arrestimeve masive, udbashët e tipit të Ibër Haskajt përdorën torturat më të temerrshme, ndaj anëtarëve të LRBSH-së. Me këtë rast pas torturave çnjerëzore, edhe pse u dërgua në spital vdes mësuesi e poeti Fazli Grajçevci (njëri nga themeluesit e LRBSH-së)*. Vrasësit, në përpjekjet e tyre që ta detyrojnë Dr.Ali Sokolin, që ta nënshkruajë aktanalizën e vdekjes së tij të shkaktuar gjoja nga një "sëmundje e rrezikshme infektive", nuk patën sukses, derisa e gjetën mjekun serb MIhajloviq që ta bëjë një gjë të tillë. Përkundër kësaj UDB-a trupiin e Fazliut e futi në arkivolin e metaltë et ë mbyllur hermetikisht, në mënyrë që familja të mos sheh se ç'mizori kishin ushtruar xhelatët (udbashë) mbi trupin e tij .
Gjatë hetimeve ndaj të arrestuarve u përdorë elektroshoku (sidomos nga Iber Hasakaj), gjilpërat, futjen e ujit në gojoë e hundë, kerbaqi etj.
Pas tre muaj hetimesh intenzive (nëpër duar të UDB-së kaluan mbi 500 shqiptarë) mbi 80 pjestarë të LRBSH-së, në grupe të vogla u nxorën para gjyqit. Gjykimi kundër themeluesit të LRBSH Adem Demaçit dhe 11 të akuzaurve të tjerë u mbajt më 27,28,29 e 31 gusht dhe 1 shtator 1964 në Gjyqin e Qarkut në Prishtinë. Trupi gjykues përbëhej nga kryetari i gjyqit - Tahir Ibrani, gjyqtari Radomir Stojkoviq dhe porotët: Hazir Haziri, Tefik Shala dhe Nebih Qena. Ndërkaq palën e akuzës e përfaqësonte (përmes aktakuzës Kto-nr.223/64) Mirko Matoviq-prokurori publik i qarkut të Prishtinës .
Në këtë gjykim maratonik u dënuan:
1. Adem Demaçi - student i fakultetit juridik, nga PRishtina me 15 vjet burg të rëndë,
2. Sabit Ratkoceri (1939) - jurist i diplomuar (Lupç i Poshtëm) me 11 vjet,
3. Hazir Shala (1934) - Profesor i shkollës normale, (Barilevë) me 13 vjet,
4. Seladin Daci (1933) "muzicient në Radio Prishtinë" (Prishtinë) me 10 vjet,
5. Azem Beqiri (1939) - Nënpunës i entit krahinor për mbrojtjen shëndetësore (Prishtinë) - me 10 vjet,
6. Abdullah Lahu (1944) - nxënës i kl. së katërt të shkollës Normale, me 10 vjet,
7. Ahmet Haxhia(1932) - farkatar nga Prishtina, me 10 vejt,
8. Xhafer Mamuxhiku (1935) - nëpunës nga Prishtina, me 11 vjet,
9. Dibran Bajraktari (1939) nënpunës nga PRishtina - me 13 vjet,
10. Sabri Novosella (1943) - rrobaqepës nga Prishtina, me 9 vjet,
11. Tefik Sahiti (1930) - infermier nga Prishtina, me 9 vjet dhe
12. Njazi Straja (Saraxhoglliu) (1933) tregëtar nga sTambolli i lindur në Prishtinë, u dënua me 9 vjet burg .

Ndërkaq prej 3-15 vjet burg të rëndë u dënuan edhe këta anëtarë të LRBSH-së:
1. Adem Rukiqi - Verboc -Gllogovc,
2. Abdyl Shala - Loxhë-Pejë,
3. Arif Hoxha - Mitrovicë
4. Arif Ymeri
5. Asim Vula - Gjakovë
6. Avni Lama - Gjakovë
7. Bahtire Berisha - Prizren
8. Bahtir Duraku
9. Bedrush Çollaku - prizren
10. Besnik Koci - Gjakovë
11. Destan Miftari
12. Din Spahia - Gjakovë
13. Ejup Kastrati - Pejë
14. Elhame Shala - prishtinë
15. Emina Rakovica - prishtinë
16. Enver Gerguri
17. Enver Mehmeti
18. FAzli Grajçevci - Tankoc
19. Fehmi Elmazi - Gjilan
20. Ferat Ymeri
21. Gani Msutafa
22. Haki Bejta
23. Haki Gashi
24. Hamdi Obertica - Fushë Kosovë
25. Hilmi Rakovica - Prishtinë
26. Hyda Dobruna - Gjakovë
27. hysen Bukoshi - Prizren
28. Hysen DAci Mitrovicë
29. Ibrahim Stublla
30. Ismet Koshutova - Mitrovicë
31. Isuf Istrefaj
32. Isuf Isufi - Mavriq
33. Kadri Kusari - Gjakovë
34. Myrteza Nura - Gjakovë
35. Mustafë Venehari - Mitrovicë
36. Nezir Gashi - Grabovc - Pejë
37. Nimon Podrimja - Caralluk - Istog
38. Mejreme Berisha - Prishtinë
39. Osman Berisha - Puzovfc
40. Qerim Zajmi
41. Ramadan Lahu - Gllamnik
42. Ramadan Shala - Pejë
43. Rashit Rusha
44. Rexhep Elmazi - Gjilan
45. Rexhep Shala - Loxhë, Pejë
46. Remzi Baloku
47. Rrustem jMorina
48. Sabit Lahu - Gllamnik, Podujevë
49. Sadik Latifi
50. Sahit Sfeqla - Prishtinë
51. Selatin Novosella - Prishtinë
52. Selman Berisha - Progofc
53. Sylejman Gashi
54. Sylë Shala - Pejë
55. Shefqet Jashari - Strofc, Vushtërri
56. Shemsi Hoxha
57. Shemsi Rudari
58. Tahir Shala, Krushec-Prishtinë
59. Teki Dervishi - Gjakovë
60. Ukshin Shala - Loxhë - Pejë
61. Vesel Bislimi
62. Vesel Shala - Loxhë, Pejë
63. Vezir Zka - Dobrajë, Prishtinë
64. Ymer Mehmetaj
65. Zeqir Agushi
66. Zeqir Gërvalla - Lupçi i Poshtëm, Podujevë
67. Zeqir Heretica - Lupçi i Poshtëm, Podujevë
68. Zeqir Shala - Loxhë, Pejë

[Llapi]

Kush ishin delegatët e Kuvendit të Prizrenit?!

1.Rrethi i Prishtinës:Seit Haziri,Rajko Demitroviq,Ismaill Jusuf,Nikodin Mirjaqiq,Elmaz Dauti,Dushan Mugosha;
2.Rrethi i Gjakovës:Elhami Nimani,Sylejman Domi,Ramadan Boshtri,Qamil Luzha,Tun Marku,Ismail nga Suhareka;
3.Rethi i Drenicës:Muharrem Keseti,Qemal Deva,Fazli Velia,Ibrahim Tërnavci,Rrustem Selmani,Gjoko Pajkoviq;
4.Rrethi i Vuçitërnes:Ilia Embaroviq,Jetullah Jakupi,Kadri Hasan Barileva,Qazim Bajgora,Rada Jovanoviq,Xhavit Nimani;
5.Rrethi i Dragashit:Ramadan Dauti,Mursel Arshimi,Rasim Musa,Pavle Joviqeviq;
6.Rrethi i Pejës:Murat Bajraktari,Janko Llakiqeviq,Adem Nuradini,Mark Krasniqi,Kiko Sfinjar,Fadil Hoxha;
7.Rrethi i Ferizajt:Shaban Kajtazi,Bogdan Gotovusha,Tafil Fazliu,Mursel Kabashi,Kërsta Filipoviq;
8.Rrethi i Gjilanit:Vesel Rexhepi,Metë Nuredini,Sinan Hasani,Mehmet Krileva,Dushan Jankoviq,Aleksa Klariq,Mita Milkoviq;
9.Rrethi i Prizrenit:Kolë Shiroka,Ethem Zurnaxhiu,Ahmet Nallbani,Vasa Bogdanoviq,Predrag Ajtiq,Gani Demiri,Boshko Çakiq;
10.Rrethi i Mitrovicës:Janko Komoviq,Vasa Komadiniq,Jetullah Dobrani,Kadrush Aliu,Blagoje Dorotoviq,Milia Kovaqeviq;
11.Rrethi i Istogut:Sahit Zatriqi,Zeqir Rexha,Steva Samarxhiq,Ali Ferati,Ruzha Raiqeviq;
12.Rrethi i Rahovecit:Qamil Brovina,Ismet Shaqiri,Blagoje Miliq,Faik Pruthi;
13.Rrethi i Kaçanikut:Faik Xhemajli,Halim Musliu,Miqo Kërdiq...
14.Rrethi i Suharekës:Jovan Petkoviq,Emrush Ramadani,Btrahim Uka,Asllan Fazliu,Reshad Isa;
15.Rrethi i Podujevës:Shaban Selimi,Shaban Lepaja,Milica Ukmaniviq,Riza Iljazi(Vokrri),Sali Azemi,Misha Miqkoviq.

Siç shihet nga kjo përbërje e delegatëve 11 prej tyre,që kishin votuar rezolutën në Bujan(për bashkimin e Kosovës ...me Shqipërinë)votojnë anulimin e saj në Kuvendin e Prizrenit dhe për këtë shërbim disa prej tyre do të shpërblehen me poste të larta pushtetore në të ardhmen.

[Llapi]

Kush u zgjodh në “Gjyqin popullor krahinor të kosmetit”?!

Për t´i shkatërruar e gjykuar”armiqtë e pushtetit popullor...bandat kriminale balliste e bashkëpunëtorët e nazi-fashizmit “në Kosovë,ky kuvend zgjodhi edhe “gjyqin popullor krahinor të Kosovës e Metohisë”.

Siç u tha më lartë prokuror publik ishte caktuar Ali Shukria,ndërsa në gjyqin popullor krahinor u zgjodhën:
1.Kryetar Hivzi Sylejmani 39.Niko Strugar,
2.Millutin Pavliqiq-gjyqtar 40.Ali Boletini,
3.Ismail Gjinali, 41.Metë Nuredini,
4.Ibrahim Muhaxhiri, 42.Sinan Hasani,
5.Bozhidar Zuleviq, 43.Dushan Jankoviq,
6.Pajazit Abedini, 44.Aleksa Klariq,
7.Sait Haziri, 45.Adem ?
8.Ismail Jusufi, 46.Sahit Zatriqi,
9.Elmaz Dauti, 47.Zeqir Rrexha,
10.Qamil Luzha, 48.Stevo Samargjiq,
11.Kemal Deva, 49.Ali Fetahu,
12.Ibrahim Tërnava, 50.Ruzha Raiqeviq,
13.Rrustem Sylejmani, 51.Kolë Shiroka,
14.Hasan Çitaku, 52.Ethem Zurnaxhiu,
15.Ramadan Dauti, 53.Ahmet Nallbani,
16.Rasim Musaja, 54.Vaso Bogdanoviq,
17.Miodrag Ajtiq, 55.Predrag Ajtiq,
18.Maksut Skenderi, 56.Gani Demiri,
19.Shaban Kajtazi, 57.Osman Rifati,
20.Bogdan Gotovusha, 58.Selim Shabani,
21.Fadil Fazlia, 59.Shaban Lepaja,
22.Jovan Çakiq, 60.Milica Vukiqeviq,
23.Jovo Jovoviq, 61.Riza Iljazi,
24.Vaso Kandiq, 62.Salih Azemi,
25.Jetullah Dobranja, 63.Misho Miqkoviq,
26.Kadrush Alija, 64.Faik Xhemaili,
27.Bllagoje Gjorgjeviq, 65.Talim Muslimi
28.Metush Grezda, 66.Miçko Krniq,
29.Ramadan Bosti 67.Jovan Petkoviq,
30 Tun Marku, 68.Emrush Ramadani,
31.Ismet Suhareka, 69.Ibrahim Uka,
32.Abdul Abdullah Jakupi, 70.Islam Fazlija,
33.Qazim Bajgora, 71.Reshat Isa,
34.Rada Jovanoviq, 72.Qamil Sharki,
35.Rexhep Butovci, 73.Ismet Kozeri,
36.Murat Bajraktari 74.Bllagoje Miliq,
37.Janko Lakiqeviq 75.Faik Pruthi.
38.Mark Krasniqi

Këta gjyqtarë,ku shumica prej tyre siç shihet janë shqiptarë,morën pjesë në ekzekutimin e dënimeve me vdekje(pushkatim)dhe dënimin prej 1-20 vjet burgim të rëndë(të përgaditura nga OZN-a famkeqe)për qindra atdhetarë,të cilët ishin organizuar në kuadër të Lëvizjes Nacional Demkratike Shqiptare-LNDSH,për ta luftuar regjimin pushtues jugosllavë.

[Llapi]

DEMONSTRATAT SHQIPTARE TË VITIT 1968 NË KOSOVË ...

Sheradin BERISHA

1.1/ Pozita kushtetuese e Kosovës dhe e viseve tjera shqiptare gjatë
viteve 1946-1968

Dihet mirëfilli se pas Luftës së Dytë Botërore,Kosova me Kushtetutën e parë të Republikës Federative Popullore të Jugosllavisë,miratuar më 31 janar 1946,u definua si njësi autonome territoriale-administrative brenda Serbisë e quajtur:”Qarku Autonom i Kosovës dhe Metohisë(QAKM)”.Dhe,ky bashkim i dhunshëm i Kosovës me Serbinë qe vetëm një pjesë e padrejtësisë që u bëhej shqiptarëve të ndarë nga Shqipëria londineze,për faktin se kompaktësisë gjeografike të Kosovës iu shkëputën trevat etnike shqiptare në Maqedoninë Perëndimore,në Mal të Zi por edhe Presheva,Medvegja dhe Bujanoci,në të cilat shqiptarët ishin shumicë.Akti më i lartë juridik-kushtetues i QAKM-s ishte statuti,i cili duhej të ishte në pajtim me Kushtetutën e RFPJ dhe atë të Sërbisë.Pas aneksimit të Kosovës(Republikës së Sërbisë) dhe pas sanksionimit të statutit të QAKM-s,shteti jugosllav e vazhdoi politikën diskriminuese ndaj shqiptarëve në çdo sferë të jetës.Në të gjitha dokumentet kushtetuese federative dhe republikane nga viti 1946 deri në vitin 1963,statusi i gjuhës shqipe,ashtu si statusi i autonomisë së Kosovës,erdhi duke u rrudhur dhe në këtë kontekst e gjithë jeta private,shoqërore e politike e shqiptarëve ishte vënë nën kontrollë të plotë të UDB-së,ku kishte hapur rreth 120 mijë dosje për shqiptarët. Me Kushtetutën e 7 prillit 1963,RFPJ shndërrohet në Republikë Socialiste Federative të Jugosllavisë(neni 1),ndërkaq Kosova shpallet Krahinë Autonome(neni 111),ndërsa shqiptarët nga nocioni “pakicë kombëtare”me këtë Kushtetutë u definuan si”kombësi”.Kjo Kushtetutë nuk kishte sjellur ndonjë ndryshim esencial në trajtimin e shqiptarëve,por megjithatë sinjalizonte ndryshime që mund të bëheshin në të ardhmen.
Shqiptarët gjatë periudhës 1948-1966(që në popull quhej si koha e Rankoviqit),u përballën me një fushatë të egër shkombëtarizimi e shpërnguljeje masive nga trojet e tyre stërgjyshore.Krahu shovinist serb,i drejtuar nga Aleksandër Rankoviqi,sekretar i Komitetit Qëndror të LKJ-së,ministër i Punëve të Brendshme dhe nënkryetar i Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë,gjatë kësaj periudhe pushtetin e vet të dhunës mbi shqiptarët e ushtroj nën ombrellën e kryetarit J.B.Tito.Asokohe A.Rankoviqi,bënte politikën e kuadrove partiake e shtetërore në të gjitha republikat e posaqërisht në Serbi dhe mbikëqyrte të gjitha institucionet partiake,shtetërore dhe ushtarake,madje ai mbikëqyrte edhe punën e jetën private të kryetarit të shtetit e të Partisë -Titos.
Së këndejmi në fillim të viteve të 60-ta kur kreu shtetëror jugosllav nisi një reform ekonomike në shkallë vendi, për shkak të pabarazisë ekonomike lindën kundërshtimet e para ndërmjet republikave,të cilat shumë shpejt u shndërruan edhe në konflikte të hapura politike.Kjo situatë e rëndë u vu re në disa mbledhje të Komitetit Ekzekutiv të LKJ-së,të zhvilluara në nëntor të vitit 1965-shkurt të vitit 1966.Pushtetarët serb,që me kohë kishin zënë pozita sunduese politike në federatë(UDB,ushtri,polici e në aparatin burokratik)meqë këtë reformë ekonomike me kërkesat e saj decentralizuese,e shihnin si formë të avansimit të Sllovenisë e Kroacisë dhe si një rrezik për dobësimin hegjemonist të tyre,atëherë u vunë në lëvizje për t´iu kundërvënë reformave të tilla.
Në këto zhvillime politike u krijuan dy forca rivale:forcat burokratike decentralizuese në krye me Titon dhe ato unitarise serbe në krye me Rankoviçin.Për t´i sfiduar forcat unitariste serbe në radhët e pushtetit,Titoja në qershor 1966 në mbledhjen e KE të KQ të LKJ-së formoj një komision të posaqëm,për të shqyrtuar veprimtarinë e aparatit të Sigurimit të Shtetit(UDB-së)që drejtohej nga Aleksandër Rankoviç.Dhe në Plenumin e IV të KQ të LKJ-së të mbajtur më 1 korrik 1966 në Brione,fuknsionarët më të lartë të UDB-së si A.Rankoviç,Svetisllav Dolasheviç...akuzoheshin se kishin keqpërdorur pozitën, se nëpërmjet të rrjetit të gjerë të bashkëpunëtorëve të tyre në organizatat punuese e madje edhe në parti kishin synuar të vendosnin kontrollin mbi njerëzit e thjeshtë deri tek udhëheqësit më të lartë politik në vend,duke përfshirë këtu edhe vetë Titon.Ky Plenum rezultoi me dorëheqjen e Rankoviqit prej detyrave të partisë dhe të UDB-së,ndërsa në mbledhjen e dhomave të Kuvendit federativ,më 14 korrik 1966 ai dha dorëheqje si deputet dhe nënkryetar i RSFJ-së.Në tetor të atij viti KQ i LKJ-së e përjashtoi A.Rankoviçin nga LKJ-ja,dhe pasi ka filluar një proces gjyqësor kundër tij dhe bashkëpunëtorëve tjerë është ndërpre,për shkak të numrit të madh të njerëzve,ndër ta shumë personalitete të larta politike,që ishin përfshirë në veprimtarinë kriminale të organeve të UDB-së.Denimi verbal i Rankoviçit,duke u ngarkuar me përgjegjësi për çrregullime serioze në shërbimin e Sigurimit të Shtetit,më shumë ishte një taktikë dinake e J.B.Titos,sepse ai me kohë i dinte të gjitha deformimet që ndodhnin në organët e UDB-së.Në Plenumin e Brionit nuk u tha asnjë fjalë për arsyet e vërteta të shkarkimi të Rankoviçit,pra për kundërshtimin e tij ndaj Reformave ekonomike e ndaj sistemit të vetadministrimit,sepse fajësimi për shkeljet e shpërdorimet e rënda të përditshme të organeve të UDB-së,ishte një akuzë,e cila nga të gjitha shtresat e popullsisë pranohej më lehtë dhe ngjallte kundër tij një revoltë shumë më masive se sa të denoncojë kundërshtimet e tij ndaj Reformës ekonomike apo vijimsinë e kursit të vetadministrimit,ku iniciatorë ishte vetë Tito dhe grupi i tij.1
Në kuadër të fushatës që ndërmori J.B.Tito për të goditur Rankoviçin,një vend të posaqëm kishin edhe shqiptarët.Shkarkimi i Rankoviçit dhe ithtarëve të tij nga postet e rëndësishme shtetërore e partiake,ndonëse ishte goditje serioze për regjimin e egër policor në Jugosllavi,njëherësh vinte në dukje edhe kontradiktat ndërnacionale dhe luftën e ashpër që po zhvillohej për pushtet në gjirin e udhëheqjes së saj.Brenda politikës koniunkturale për të vendosur një ekuilibër të ri midis klaneve...kreu i PKJ (më pas LKJ-së)J.B.Tito filloi t´u”buzëqesh”edhe shqiptarëve.Si fillim,pati kujdes të fshinte nga kujtesa popullore krimet e bëra prej vetë atij dhe Rankoviçit dhe në diskutimet publike për “denoncimin”e veprimtarisë së klanit rankoviçian,u përpoq që ta thejë kompleksin e inferioritetit që u ishte imponuar shqiptarëve.
Në këto rrethana për shqiptarët u krijua një klimë paksa më e relaksuar politike dhe duke e shfrytezuar këtë krizë të krijuar,një pjesë e intelegjencës shqiptare dhe disa segmente politike filluan të flasin hapur për padrejtësitë që i bëheshin popullit shqiptarë në arsim,kulturë dhe në fusha tjera të jetës politike e shoqërore.Këto hapsira lirije u bënë edhe më të mëdha në vitin 1967,pas fillimit të debatit publik për amandamentet e reja që do të ndryshonin Kushtetutën e RSFJ-së,kushtetutat e republikave dhe statutet e krahinave autonome të vitit 1963.
Në gamën e gjerë të diskutimeve rreth këtyre amandamenteve,në Kosovë nga dita në ditë problemi i pazgjidhur kombëtar u bë mbizotrues.Për pozitën kushtetuese të Kosovës,më 14 korrik 1967 dhoma krahinore e Kuvendit Popullor të KA të Kosovës vendosi formimin e”Komisionit për studimin e çështjeve që kanë të bëjnë me ndryshimet dhe plotësimet e Statutit”.Me këtë rast Kryetar i këtij Komisioni u zgjodh Fadil Hoxha-kryetar i Kuvendit Krahinor të Kosovës.Ky komision hartoi”projektin e propozimeve për ndryshimin dhe plotësimin e Statutit të KA Kosovës”,në konsultim edhe me Komisionin kushtetues të RSF të Jugosllavisë dhe atë të Serbisë.Ky “projekt” më 22 prill 1968 iu dorëzua KE të KK të LK të Kosovës dhe në diskutimet që pati u vunë në dukje shumë pasaktësi që kishte në Kushtetutën ekzistuese(federative e atë republikane)të vitit 1963,lidhur me pozitën e KA të Kosovës.Në verën e vitit 1968 diskutimet për ndryshimet dhe plotësimet në Kushtetutën federative dhe në atë republikane të v.1963,lidhur me pozitën që duhej të kishte KA e Kosovës,u zhvilluan edhe në aktivet politike komunale të LK-së.Debati i parë u zhvillua në Gjakovë më 18-20 gusht 1968 për të vazhduar pastaj në Pejë,në Prishtinë,në Deçan,në Gjilan,në Gllogovc,në Lipjan,në Podujevë,në Prizren etj.Në këto aktive u kërkua që Kushtetuta federative të garantonte të drejtën e vetvendosjes së shqiptarëve ashtu si kombet tjera të Jugosllavisë;që Kosova të ishte njësi federale d.m.th republikë;që si ligj themelor i krahinës të ishte Kushtetuta e jo Statuti;që në dhomën e kombeve Kosova të kishte 20 deputetë,sikundër dhe republikat e tjera;që të zyrtarizohet përdorimi i simboleve kombëtare;që emri i krahinës të ndryshohet nga Kosovë-Metohi në Kosova-Kosovo;që Kosova të ketë gjyqin e vet suprem dhe kushtetues dhe të jetë i lidhur me gjyqet respektive në nivel të federatës;që të sigurohet barazia e gjuhës shqipe në nivel federativ;që në kushtetutën federative populli shqiptar të mos emërtohej në mënyrë fyese”shiptari”por”albanci”;që të precizohej në këtë kushtetutë e drejta për riatdhesim jo vetëm për pjestarët e kombeve,por edhe për pjestarët e kombësive etj.2
Tubimeve të tilla publike,paraprakisht i ndihmuan edhe tri ngjarje të rëndësishme historike,të cilat tek shqiptarët ringjallën dinjitetin dhe krenarinë kombëtare:
1.Konferenca Albanologjike e mbajtur në Tiranë(17 janar 1968)dhe Simpoziumi shkencor mbajtur në Prishtinë(9-12 maj 1968),me rastin e 500 vjetorit të vdekjes se kryetrimit Gjergj Kastriotit-Skënderbeut,ku morrën pjesë studjues shqiptarë e të huaj të fushave të historisë,të letërsisë,të gjuhësisë,të folklorit dhe të etnografisë;3
2.Konsulta e njësimit të gjuhës Shqipe e mbajtur më 22-23 prill 1968 në Prishtinë,në të cilën u konstatua se si “gjuhë letrare e shqiptarëve në Jugosllavi njihej njëzëri gjuha letrare e shtetit amë(Shqipërisë)”.4
3.Manifestimet e shumta,të mbajtura me rastin e 90 vjetorit(qershor 1968)të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit.
Meqenëse kërkesa që Kosovës t´i njihet statusi i Republikës,shpejt u përqafua nga poulli shqiptar dhe u bë kërkesë gjithpopullore,çarqet shoviniste serbe për ta penguar këtë trend të ngjarjeve,më 31 gusht 1968 në një mbledhje të zgjeruar të kryesisë së Komitetit Ekzekutiv Krahinor të mbajtur në Prishtinë,gjykuan ashpër kërkesën që Kosova të bëhet Republikë.Në konkluzionet e miratuara në këtë mbledhje,nën presionin e serbëve u vendos,që”në Kosovë nuk duhej të shtrohej kërkesa për republikë e vetëvendosje”dhe të ndalohen diskutimet për këtë çështje.Pavarësishtë nga këto vendime,zhvillimet e diskutimeve në aktivet politike të komunave të kosovës treguan qartë se aspirata e shqiptarëve për republikë ishte e fuqishme.
Alternativa e Republikës së Kosovës u shtrua edhe në një takim të delegacionit shqiptar që pati me Titon dhe Kardelin në tetor 1968,mirëpo Titoja(pavarësisht që kjo kërkesë kishte dalur nga tubimet e gjera të popullit shqiptar)në mënyrë diplomatike e kundërshtoj alternativën e republikës,duke deklaruar se”republika nuk është shkop magjik e as i vetmi faktor që mund t´i zgjidh të gjitha problemet”,dhe konkludoi se”zgjidhja e statutit të Kosovës dhe sigurimi i të drejtave të plota të krahinës duhet të realizohet brenda kuadrit të RS të Serbisë!5Me këtë”sugjerim”Titoja i mbylli diskutimet në rrugë legale për statusin e republikës.
Kundërshtimi i kreut jugosllav,i sinjalizoi qartë strukturat politike në Kosovë,për luftimin e opcionit të Republikës me të gjitha mjetet.Burokracia politike shqiptare,e cila deri në vitin 1966 qe zbatuese e verbët e politikës shoviniste të Rankoviqit,në këto rrethana për të dëshmuar lojalitet dhe basnikri të plotë ndaj politikës së reklamuar të Titos-për Socializmin Vetqeverisës,për vëllazërim-bashkimin e plotë e sloganeve tjera,doli hapur kundër kërkesës për Republikë.Dy qëndrime të Fadil Hoxhës(Kryetar i Komisionit) duket se e vërtetojnë kët përfundim.Më 22 prill 1968 në mbledhjen e Komitetit Krahinor të LK të Kosovës F.Hoxha deklaron:”Gjatë disa mbledhjeve të zhvilluara në Beograd,unë kam thënë se mospranimi i këtyre kërkesave(Kerkesa republikë-Sh.B)dhe propozimeve të tjera,të cilat sipas mendimit tonë janë shumë realiste dhe të domosdoshme do të na detyrojnë të kërkojmë mënyra tjera për të gjetur zgjidhje”.Ndërkaq në tetor të atij viti,në një mbledhje të Kuvendit të Kosovës ai thekson:”Ne nuk jemi të orientuar për republikën.As Komisioni,as faktorët tjerë politikë të Kosovës,të cilët mbi vete e kanë përgjegjësinë e plotë,e as faktorët tjerë jashtë Kosovës,nuk janë të orientuar për krijimin e republikës”!!6Me këto veprime,politikanët shqiptar kanë dëshmuar qëndrimet e tyre të dyzuara,pavendosmërinë për të shpërthyer kornizat e autonomisë,dhe për t´u përballuar me guxim karshi presionit serb e jugosllav në mënyrë që të zgjidhet për momentin çështja kombëtare nëpërmjet satusit të republikës.Fushata antirepublikë e zhvilluar nga strukturat autonomiste nuk u mirëprit në popull,e veçanërisht nga intelektualë e studentë,që vepronin në kuadër të organizatave politike ilegale të kohës.Deri në vitin 1968,ndonëse të gjitha grupimet politike ilegale kishin si synim-çlirimin e Kosovës me viset tjera shqiptare dhe bashkimin e tyre me Shqipërinë,pa hequr dorë nga nga ky qëllim,do të angazhohen edhe për jetësimin e opcionit të Republikës,të përfshirë këtu Kosovën dhe viset tjera shqiptare nën Jugosllavi dhe kjo do të jetë shkalla e parë për realizimin e bashkimit kombëtar.

1.2/Demonstratat studentore të vitit 1968 në Kosovë
dhe në viset tjera shqiptare

Ndonëse viti 1968 njihet si vit i lëvizjeve studentore në Evropë,ku universitetet më të njohura të Francës,të Gjermanisë dhe të Anglisë u përfshinë në valën e trazirave studentore të së”majtës së re”,megjithatë ato nuk reflektuan aspak tek lëvizja studentore shqiptare e Kosovës,për faktin se lëvizja studentore evropiane kishte karakter social,ishte lëvizje shoqërore dhe synonte një rend më të mirë shoqëror,ndërkohë që lëvizja studentore e Kosovës kishte karakter kombëtar,karakter të rezistencës kundër një robërie të egër shekullore.Në qershor 1968 shpërthyen demonstratat studentore edhe në Beograd,të cilat ndonëse u përpoqën të manifestonin jehonën e demonstratave studentore të Evropës,ato u përshkuan me kërkesa ultranacionaliste e shoviniste.Në këto rrethana u planifikuan demonstratat studentore në Kosovë.

1.3/Demonstratat e tetorit 1968-në Prizren...

Në Kosovë demonstratat e inicuara nga grupimet e organizuara studentore,fillimisht shpërthyen në tetor,vazhduan në nëntor dhe përfunduan në dhjetor 1968.Demonstrata e parë,pas Luftës së Dytë Botërore,u organizua më 6 tetor 1968,në qytetin e Beslidhjes shqiptare në Prizren.Vatër kryesore e saj ishte Shkolla e Lartë Pedagogjike”Xhevdet Doda”në këtë qytet.Në organizimin e demonstratës u shquan studentë,nxënës e arsimtarë të Gjimnazit:Meriman Braha,Isa Demaj,Pashk Laçi,Haxhi Maloku,Zymer Neziri,Gjergj Camaj,Shpresë Elshani,Simon Kuzhnini,Rafet Rama,Lemane Braha,Pjetër Dreshaj,Isë Morina etj,ndërsa u përkrahën edhe nga intelektualë,zejtarë të qytetit dhe fshatarë të fshatrave përreth.7
Demonstruesit e grumbulluar në afërsi të SHLP-”Xhevdet Doda”,tek vendi Qafa e Pazarit(tani Qafa e Kishës),të prirë nga flamuri kombëtarë,që mbanin lartë vajzat Shpresë Elshani dhe Lemane Braha,marshuan në drejtim të sheshit”Shadërvan” dhe kaluan rrugës kryesore duke brohoritur parullat:”Rroftë flamuri kuq i e zi!”,”Rroftë populli shqiptar!”,”Duajm Universitet!”,”Duam barazi!”dhe Kosova Republikë!”.8Masa e demonstruesve që tashmë kishte arritur në rreth 3 mijë vetë,pas paraklalimit rrugëve të qytetit u grumbulluan në sheshin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit.Para demonstruesve në shesh,organizatorët:Meriman Braha,Isa Demaj e Zymer Neziri shpalosën Flamurin Kombëtar,ndërsa Haxhi Maloku e mbante në duar me krenari.Pasi iu bënë nderime drejtuesve të LSHP-së,Abdyl Frashërit dhe Ymer Prizrenit,para shtatoreve të tyre,u lexua edhe një letër ku u paraqitën synimet e popullit shqiptar,që të jetojë i lirë si popujt e tjerë;t´i gëzojë të gjitha të drejtat ashtu si popujt tjerë në Federatë;të flasë lirisht kudo gjuhën e vet shqipe dhe t´i përdorë lirisht simbolet e veta kombëtare;të shkollohet në gjuhën amtare nga fillorja e deri në universitet;të ketë punë edhe për shqiptarët,në administratë të përdoret gjuha shqipe etj.9Masa e tubuar për të manifestuar kërkesat për barazi kombëtare,nga sheshi i lidhjes,marshuan rrugëve të qytetit për t´u kthyer mëpastaj sërish në sheshin e selisë LSHP-së dhe nga aty u shpërndan të qet.Gjatë tërë kohës,demonstruesit ishin nën vëzhgim të forcave të mëdha policore,të cilat për të mos eskaluar situata në përmasa të paparashikueshme,nuk intervenduan në shpërndarjen e tyre.Pas kësaj demonstrate u arrestuan disa nga organizatorët e saj,të cilët pasi u mbajtën 2-3 javë në izolim u liruan,me qëllim që të mos i jepet publicitet kësaj ngjarje të madhe historike.10
Një demonstratë e ngjashme me këto kërkesa,dy ditë më vonë(8 tetor) u organizua edhe në Suharekë,nga veprimtarët.Hamëz Morina,Haxhi e Ajshe Bajraktari etj.Ndërkaq demonstrata e tretë u mbajtë më 27 tetor 1968 në Pejë.Organizatorë të demonstratës ishin:Skënder Kuçi,Isa Demaj,Zyber Neziri,Ramadan Blakaj,Xhemail Gashi etj,të cilët për të qenë pjesmarrja sa më masovike në demonstratë shkruan dhe shpërndanë një thirrje drejtuar popullit.Ditën e caktuar,në orën 14 nxënësit dhe studentët e Shkollës së Lartë ekonomike-Komerciale në Pejë,u brumbulluan në oborrin e shkollës Normale”Ali Kelmendi”:Aty iu bashkuan edhe nxënësit e shkollës bujqësore”Boris Vukmiroviq”.Nga kjo qendër shkollore që gjindet në Vitomiricë,demonstruesit,duke i prirë i riu Skënder Kuçi me flamurin kombëtar,marshuan rrugës që vjen prej Mitrovicës në drejtim të Pejës,e cila të shpien në qendër të qytetit.Gjatë rrugëtimit,demonstruesit u përpoq t´i ndalonte Kryetari i Komitetit të Lidhjes së Rinisë së Pejës Lekë Vuksani,por nuk pati sukses.11Një pjesë e demonstruesve,ndërkohë shkuan në tregun e qytetit dhe iu bënë thirrje tregëtarëve që t´i bashkohen demonstratës.Me këtë rast tregu u boshatis dhe të gjithë u solidarizuan me studentët dhe nxënësit.Në ato momente numri i demonstruesve arriti në rreth 7 mijë veta.Kjo masë demonstruesish në orën 15 u grumbulluan në sheshin e qytetit,përpara Kuvendit të Komunës dhe aty mbi çoshkun e “Rilindjes”(që ishte përskaj ndërtesës së Komunës)përreth 20 minuta e mbajti një fjalim S.Kuçi.Më pastaj edhe 2-3 të rinjë tjerë hipën përmbi qoshk dhe brohoritën parulla për:flamurin,për Kushtetutën,për Republikën,për universitetin etj 12 dhe masa e tubuar me ovacione të vazhdueshme i përsëriste këto parulla.Meqenëse demonstrata ishte paqësore dhe s´pati dëme materiale,formacionet e policisë edhe pse të përgaditur me të gjitha paisjet për intervenim,nuk patën urdhër për shpërndarjen e demonstruesve,nga frika e eskalimit të situatës në përmasa të paparashikueshme.Me demonstratën e Pejës u përmbyllë cikli i parë i demonstratave shqiptare,të cilat pushteti,duke dashur t´i minimizojë ato,organizatorët e saj nuk i dënoi shumë,përveçse me disa ditë burg për kundërvajtje.

1.4/”Komiteti i Studentëve”-organizatorë i demonstratave të
nëntorit 1968

Vazhdimi i demonstratave në mujinin nëntor 1968 shënon artikullim më të zëshëm të kërkesës për vetëvendosje të shqiptarëve.Grupin e organizatorëve të demonstratave të nëntorit 68,që do të quhej “Komiteti i demonstratave”e përbënin studentë të fakulteteve të Prishtinës.Anëtarë të këtij grupimi ilegal politik ishin:
1.Osman(Xhemail)Dumoshi,nga Prishtina-student i Fakultetit Teknik dega e Maqinerisë;
2.Adil(Murat)Pireva-nga Lupçi i Poshtëm komuna e Podujevës,gazetar student me korrespodencë i Fakultetit Filozofik,dega e Gjuhës dhe letërsisë shqipe;
3.Selatin(Ismail)Novosella-nga Vushtrria me vendbanim në Prishtinë,student i Fakultetit Filozofik,dega e gjuhës dhe letërsisë shqipe;
4.Ilaz(Ejup)Pireva-nga Lupçi i Poshtëm komuna e Podujevës-student i Fakultetit Teknik-dega e Maqinerisë;
5.Xheladin(Jetish)Rekaliu-nga fshati Dobratin i Podujevës,student i Fakultetit Teknik-dega e Maqinerisë;
6.Afrim(Ragip)Loxha-nga Peja,student i Fakultetit Teknik-dega e Maqinerisë;
7.Skënder(Ismail)Muçolli-nga fshati Bajçinë i Podujevës,student i Fakultetit Teknik,dega e Ndërtimtarisë;
8.Skënder(Ibrahim)Kastrati-nga fshati Karaçevë komuna Kamenicës,student i Fakultetit Ekonomik dhe
9.Hasan(Hasan)Dërmaku-nga fshati Shipashnicë,komuna e Kamenicës,student i Fakultetit Filozofik -dega e historisë.13
Bërthama e këtij grupi formohet në qershor 1964,vetëm disa ditë pas zbulimit dhe arrestimit të organizatës atdhetare”Lëvizja Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve” LRBSH-së në krye me Adem Demaçin.Ky grup,duke pasur parasysh pasojat e burgosjeve të anëtarëve të LRBSH-së,fillimisht veprimtarinë e tij e përqëndroi në ngritjen ideopolitike përmes leximit të veprave të ndryshme letrare e historiografike,përmes zhvillimit të debateve për çështje të ndryshme politike dhe pas një periudhe tri vjeçare,në gusht 1967 nis veprimtarinë konkrete në mënyrë të organizuar.Ky grup politik(fillimisht i paemërtuar)me rastin e riorganizimit më 1967,fushëveprimin e vet e përcaktoi duke u bazuar në programin dhe statutin e LRBSH-së 14,ashtu sikur të gjitha grupet dhe organizatat tjera të mëvonshme,edhe pse mbajnë emra të ndryshëm,programet do t´i kenë të njejta(LRBSH-s).Dhe jo rastësisht është thënë se të gjitha organizatat politike ilegale të asaj kohe,ishin vazhdim-transformim i organizatës së Adem Demaçit.
Gjatë periudhës gusht 1967-gusht 1968,kur Kosova dhe viset tjera shqiptare jetonin nën ankthin e debatit publik për ndryshimet kushtetuese,ky grup dhe shumë intelektualë të tjerë atdhetarë u kyqën aktivisht në avansimin e pozitës kushtetuese të Kosovës.Në mbledhjet e tyre të shpeshta që mbaheshin në shtëpitë e Osman Dumoshit,të Selatin Novosellës dhe të Adil Pirevës15,grupi me seriozitetin më të madh i analizonte rrethanat politiko-shoqërore dhe reagimet e pushtetit serbo-jugosllavë dhe të burokracisë politike shqiptare,kundër vullnetit të Shqiptarëve për të qenë të barabart,në kuadër të federatës jugosllave.Në varshmëri më situatën e krijuar,asokohe grupi pas një sërë takimesh në fshatrat Lupç i Poshtëm dhe Bajçinë të Llapit dhe zhvillimit të një ankete gojore me të gjitha shtresat e shoqërisë shqiptare,hodhën idenë për organizimin e demonstratave në disa qytete të Kosovës.Gjatë mujave shtator,tetor dhe gjysmës së parë të nëntorit 1968 grupi politik i studentëve që tanimë do të emërtohet me emrin”Komiteti i Demonstratave”,i bëri të gjitha përgaditjet për organizimin e demonstratave.Rol të rëndësishëm në organizimin dhe orientimin politik të demonstratave të nëntorit 1968 kanë luajtur edhe atdhetarët:Ismail Dumoshi16dhe Metush Krasniqi17,të cilët qëndruan në prapaskenë(me insistimin e Osman Dumoshit)me qëllim që të ruheshin nga burgosja,për të vazhduar aktivitetin e tyre pa u hetuar nga UDB-a.Në një takim të mbajtur më 16 nëntor 1968 në shtëpinë e Osman Dumoshit,ku morën pjesë:Osman Dumoshi,Selatin Novosella,Adil Pireva,Ilaz Pireva,Afrim Loxha dhe Skënder Muçolli,është vendosur që më 27 Nëntor 1968 të organizohen demonstrata në disa qytete të Kosovës,si në:Prishtinë,Podujevë,Ferizaj dhe Gjilan.Të pranishmit morën detyra që të joshin sa më shumë nxënës dhe studentë për pjesëmarrjen në demonstrata.18Më 16 Nëntor 1968 Adil Pireva ka shkruar edhe një thirrje për demonstratë në vargje me titull:”Eni në demonstratë”.19Në Prishtinë është vendosur që demonstrata të filloi nga Fakulteti Filozofik.
Pas aktivitetit një javorë,më 23 Nëntor grupi takohet në shtëpinë e Selatin Novosellës,ku marrin pjesë edhe Xheladin Rekalu dhe Hasan Dërmaku dhe secili raporton për“aktivitetin e vet në përgaditjen e demonstratave”.Në këtë takim u vendos gjithashtu që të shkruhen parollat:”Duam vetëvendosje”,”Askush të mos luaj me fatin tonë”,”Poshtë politika kolonialiste ndaj Kosovës”,”Viset e banuara me shqiptarë t´i bashkohen Kosovës”,”Për të drejtat tona gjakë do të derdhim”,”Në një dorë kazmën e në tjetrën pushkën”,”Duam Republikë” etj,të shumëzohen ato;të shkruhet një fjalim (që do të lexohet para demonstruesve);të sigurohen flamujë kombëtar etj.Dhe ky takim rezultoi me detyra konkrete:Osman Dumoshi ,Hasan Dërmaku dhe Adil Pireva morën përsipër që të përpilojnë fjalimin;Skënder Muçolli dhe Ilaz Pireva t´i shkruajn parollat sipas propozimeve të bëra në mbledhje;ndërsa Afrim Loxha dhe Skënder Muçolli u caktuan si roje e atyre që do ta lexojnë fjalimin para demonstruesve.Përveç këtyre detyrave Osman Dumoshi ka shumzuar edhe këngën”Poshtë Padrona padrejtësia...”të cilën ua shpërndau pjesëmarrësve me qëllim që të këndohet gjatë demonstratave.20
Me qëllim të koordinimit,Komiteti i demonstratave angazhoi Xheladin Rekaliun dhe Ilaz Pirevën të kontaktojnë me grupin e Podujevës:Hamit Abdullahu,Hakif Sheholli,Sabit Syla,Hasan Shala etj;ndërsa Skënder Kastratin dhe Hasan Dërmakun të kontaktojë me grupin e Ferizajit:Ramadan Hazirin,Ismet Ramadanin,Hasan Abazin....dhe grupin e Gjilanit:Rexhep Malën,Fatmir Salihun,Irfan Shaqirin etj.21Në këto takime,grupet u njoftuan edhe me platformën e organizimit të demonstratave.

1.5/Demonstrata e Prishtinës

Ndonëse masat e rinisë studentore dhe masat e gjera popullore ishin njoftuar për kohën dhe vendin e fillimit të demonstratave,që në orët e para të pasdites përkundër forcave të mëdha policore të përqëndruara nëpër udhëkryqet kryesore të Prishtinës,ato(masa)ishin tubuar nëpër fushat sportive të qytetit,nëpër konviktet e studentëve,nëpë shkolla fillore dhe të mesme si dhe nëpër vende tjera publike,duke pritur çastin e filllimit të demonstratës.Ashtu siç ishte përcaktuar demonstrata nisi në orën 16 e 55 minuta,para Fakultetit Filozofik të Prishtinës.Deri në orën 17 masa e demonstruesve u rrit në rreth 8 mijë veta.22Duke qenë në ballë të masës së grumbulluar,organizatorët e demonstratës dhe disa të rinjë me flamuj kombëtar,kolona fillloi marshimin nëpër rrugën:Marshali Tito”23në drejtim të qendrës së qytetit.Demonstruesit,mbanin në duar shumë transparente me parulla të shkruara si:”Duam vetvendosje deri në shkëputje”,”Poshtë politika kolonialoste ndaj Kosovës”,”Duam bashkimin e të gjitha viseve shqiptare me Kosovën”,”LNÇ-ja nuk na solli lirinë!”,”Duam Kushtetutë!”,”Duam Universitet!”,”Duam bashkimin e Preshevës...me Kosovën!”,”Për të drejtat tona edhe gjak do të derdhim!”,”Askush të mos luaj me fatin tonë!”,”Në një dorë kazmën,në një dorë pushkën!”24...
Para qendrës së studentëve,tash rektorati i Universitetit të Prishtinës,demonstruesit u përballën me kordonin e policisë dhe gjatë përleshjeve masa e demonstruesve e shpërtheu bllokimin.Pas kësaj fitoreje,masa vazhdoi marshimin rrugës krysore duke brohoritur e kënduar këngën:”Bashkohuni,bashkohuni!...Ejani mblidhuni këtu,këtu,këtu...!”25Masa e demonstruesve pas parakalimit nëpër rrugën kryesore ,përgjatë ndërtesës së Kuvendit Krahinor,u grumbullua në platonë(sheshin)përpara Tetarit Popullor.Me këtë rast Osman Dumoshi dhe Skënder Kastrati që të dy ideatorë të kësaj demonstrate u ngjitën mbi kioskun”Optika” dhe lexua një fjalim para masës së tubuar.
Masa e demonstruesve leximin e referatit e priti me ovacione duke brohoritur parollat:”Duam Republikë!”,”Republikë,republikë!”,”Duam-vetëvendosje!”,”Vetëvendosje-vetëvendosje!”,”Republikë-Kushtetut”,
”Kushtetut-kushtetut!”,”Duam Universitetë!”,”Universitet,universitet!”,etj.26Ma sa,me të përfunduar referati,zuri të lëvizte rrugës kryesore drejt Kuvendit Krahinor dhe me këtë rast qyteti buçiste nga brohoritjet për vetvendosje deri në shkëputje,për Republikën e Kosovës,për Kushtetutën,për Universitetin...dhe nga këngët atdhetare:”Frynë murlani me stuhi/Qielli ç´bubullonte/Nën flamurin kuq e zi/Skënderbeu luftonte...”,”Besa besë,besën ta kam dhënë /për Kosovën jetën ka me dhanë!...”.27Masa e demonstruesve që kishte arritur në disa mijëra vetë,u ndalë para ndërtesës së Kuvendit Krahinor,e cila ishte e rrethuar nga kordonet e policisë të cilët ishin të paisur me automatik dhe me helmeta në kokë.Me këtrast masa kërkonte t´ju fliste Fadil Hoxha ose do të hynin me dhunë në objekt të Kuvendit.28Ndërkohë masa e revoltuar brohoriti parulla kundër burokracisë politike si:”Poshtë burokracia!”,”Poshtë tradhëtarët!”,”Poshtë Veli Deva!”,”Rroftë Klasa punëtore!”,”Rrofshin minatorët”,”Rroftë fshatarësia”,”Rroftë rinia”,”Poshtë Fadil Hoxha”,”Rroftë vëllazëria shqiptare”...29Para Kuvendit Krahinor,forca të mëdha policore dhe njësitë e zjarrëfikësve,me qëllim të shpërndarjes i sulmuan demonstruesit me shkopinjë gome e vrushkuj uji,ndërsa demonstruesit iu kundërvunë me gurë të kalldermit.30Me këtë rast policia e kishte izoluar një numër demonstruesish afër ëmbëltores”Pçella”(Bleta),përball ndërtesës së Kuvendit Krahinor dhe i rrihte pamëshirë me shkopinjë gome e me shqelma.Në ato momente një grup tjetër demonstruesish arritën t´i marrin në duar të veta cisternat e zjarrfikësve dhe me ujin e ftoftë sulmuan policin dhe i nxorën nga rrethimi demonstruesit tjerë.31Policia në këto rrethana tërhiqet dhe gjatë tërheqjes kishte mundur t´i ndajë nga turma disa demonstrues,të cilët edhe i arrestoi.Pas këtyre përleshjeve,ku pati edhe shumë të lënduar nga të dya palët,masa e demonstruesve me buçima këngësh e brohoritjesh,vazhdoi demonstrimin nëpër rrugën kryesore,në drejtim të Fakultetit Filozofik.Mbi një tarac përpara ndërtesës së Fakultetit Filozofik(ku u rikthyen sërish demonstruesit)u zhvillua një tribunë popullore.Aty shumë oratorë folën për vuajtjet e popullit shqiptar nën robërinë serbo(jugo)sllave,për krimet që kishin bërë ata,qysh prej vitit 1912 mbi popullin tonë,për historinë e qëndresës shqiptare kundër kësaj robërie mesjetare etj.Me këtë rast u nderuan dëshmorët:Shaban Shala e Fazli Gajçevci,si dhe u fol me pietet për simbolin e qëndresës shqiptare Adem Demaçin,i cilatëkohë vuante dënimin prej 15 vjetësh,nëpër kazamatet serbe,së bashku me shumë të burgosur tjerë.Demonstruesit me të dëgjuar emrin e Adem Demaçit filluan ta kërkojnë lirimin e tij nga burgu,duke brohoritur:”Rroftë Adem Demaçi”,”Rroftë Kadri Halimi”,”Duam lirimin e të burgosurve politikë”...32
Strukturat e burokracisë plitike për t´i bindur demonstruesit se duhej të shpërndahen,me qëllim të qetësimit të situatës,kishin caktuar Ismail Bajrën për të biseduar me ta.Ai për t´i shqyrtuar kërkesat e shtruara përmes bisedimeve,kërkojë nga demonstruesit që të formohet një Kryesi të tyre,mirëpo masa e tubuar njëzëri ju përgjigjë se”Të gjithë jemi kryesi!....”të gjithë jemi kryesi!”33Kur pushoi së foluri z.Bajra,filloi të buças zëri i demonstruesve për lirimin e shokëve të burgosur,gjatë këtij demonstrimi.Me brohoritjet”Lironi shokët,lironi shokët”,masa e tubuar nisi marshimin në drejtim të burgut famkeq të Prishtinës.Nga udhëkryqi,përballë shtëpisë së vjetër të mallrave,masa mori rrugën në drejtim të shtëpisë së armatës(APJ)dhe u grumbulluan para hotelit”Avalla”,në afërsi të burgut.Forcat policore për ta shpërndarë masën e tubuar përdori gazin lotësjellës,shkopinj gome dhe armë zjarri.Në ndihmë të policisë me këtë rast kishin ardhur edhe ushtria.Gjatë kësaj përleshjeje nga breshëritë e plumbave që vinin nga banesat e ballkoneve shtetërore,që gjendeshin mbi hotelin”Avalla”,vritet i riu 17 vjeçar Murat Mehmeti,nxënës i shkollës së mesme teknike në Prishtinë dhe u plagosën shumë të tjerë.34
Pas këtij sulmi barbarë nga ana e policisë dhe ushtrisë,masa tërhiqet në mënyrë të çrregullt në drejtim të Kuvendit Krahinor,shkojnë deri te shkolla teknike dhe prej andej marshojne rrugës për t´u kthyer sërish rreth ores 22 të mbrëmjes në oborrin e Fakultetit Filozofik.Gjatë rrugëtimit masa e revoltuar nga gjakderdhja e shkaktuar,duke brohoritur parullat:”Gjakatarët-gjakatarët”,”Barbarët,barbarët”,”Ja vdekje-ja liri!Më mirë vdekje se robëri”,”Hakmarrje,hakmarrje”!...i rrotulluan disa automjete dhe me gurë thyen dhjetra vitrina të shitoreve shtetërore.35Në sheshin përpara Fakultetit Filozofik,pasi u nderua me një minut heshtje dëshmori i sapo rënë i lirisë Murat Mehmeti,para masës folën shumë oratorë nga radhët e studentëve,nxënësve,punëtorëve,minatorëve,fshatarë ve etj,të cilët shfryn mllefin e tyre kundër pushtetit titist serbo(jugo)sllavë.Për të qetësuar studentët,me kërkesën e strukturave pushtetore,para masës paraqitet edhe prof.Mark Krasniqi,i cili u bëri thirrje demonstruesve që të shpërndahen,por masa nuk e përfilli kërkesën e tij. Duke brohoritur parulla tani më të njohura dhe duke kënduar këngë të ndryshme patriotike,një pjesë e demonstruesve qëndruan në platonë e Fakulteti Filozofik ,deri në orën 3 të mëngjesit,të datës 28 nëntor.36Atë mëngjes kur populli shqiptar ishte përgaditur ta festoj ditën e Flamurit, Prishtina ishte vënë në një shtetërrethim të plotë ushtarako-plicor!!


1.6/Demonstrata e Ferizajit

Demonstrata e dytë për nga fuqia dhe intenziteti u zhvillua në Ferizaj,në orët e para të mesditës së 27 nëntorit 1968.Atë ditë ndonëse ishte ditë tregu në qytet,masa e demonstruesve,të cilën e përbënin nxënës të shkolllës së mesme”Hivzi Sylejmani”,studentë,punëtorë e fshatarë,lëvizi nga shumë drejtime për në qendër të qytetit...Afër shtëpisë së kulutrës kolonës së demonstruesve u doli përpara Sinan Sahiti,kryetar i Komitetit Komunal të LK të Feizajt,i cili kërkojë që të mos marshojnë në drejtim të qendrës së qytetit,por masa nuk e dëgjon.37Më pastaj një kordon i policisë përpiqet t´i pengojë demonstruesit,por nuk patën sukses.Para demonstruesve(mbi 3 000 veta) të cilët u mblodhën në platonë para ndërtesës së Kuvendit Komunal mbajti një fjalim veprimtari Ismet Ramadani.Gjatë tërë kohës masa e tubuar brohoritën parulla:”Duam vetëvendosje!”,”Kosova Republikë!”,”Barazi-Liri!”,”Duam Kushtetut!”,”Duam Universitet!”...Ndërkohë forcat policore të ndihmuar nga ekipi i zjarëfikësve,intervenuan për t´i shpërndarë demonstruesit,mirëpo masa e revoltuar u mbrojtën,duke hedhur gurë dhe gjësende tjera të forta në drejtim të tyre.Meqë përleshjet qenë të ashpra u lënduan dhjetra demonstrues dhe disa policë.Demonstrata në Ferizaj përfundojë rreth orës 16 dhe zgjati katër orë.Pas shpërndarjes të saj,shumica e pjesëmarrësve shkuan për t´ju bashkuar demonstruesve në Prishtinë.38

1.7/Demonstrata e Gjilanit

Për organizimin e demonstratës në Gjilan,më 10 nëntor 1968 dy studentë të Komitetit të Demonstratave takohen me Rexhep Malën,Fatmir Salihun dhe Irfan Shaqirin,në Gjilan.Në takim u caktuan detyrat organizative dhe teknike,të cilat duhej të kryheshin për mbarëvajtjen e demonstratës dhe masovizimin e saj.Që nga 21 nëntori grupi organizativ është takuar për çdo ditë në një strehimore(bunker)afër shtëpisë së Fatmir Salihut dhe aty kanë përgaditur parullat që do të barteshin në dorë nga demonstruesit...Më 26 nëntor 1968 në shtëpinë e Rexhep Malës mbahet mbledhja e fundit e grupit dhe aty finalizohet mbarëvajtja e demonstratës.39Në këtë demonstratë u dalluan nxënësit dhe studentët:Vahide Hoxha-Braha,Mynivere Kastrati,Vildane Ahmeti,Fetije Bajrami,Zika Shemsiu,Fazli Abdullahu,Xhavit Dërmaku,Njazi Korça,Ilmi Ramadani,Shemsidin Kastrati etj.40Demonstrata filloi në orën 12:05 dhe parakalimi u bë nga shkolla e mesme ekonomike deri të stacioni i autobusve.Në ballë të demonstruesve,numri i të cilëve arrinte në rreth 2 mijë vetë,ishin organizatorët e demonstratës dhe flamuri kombëtar që e mbante në duar Vahide Hoxha-Braha,ndërsa Mehmet Emini e mbante flamurin jugosllavë.Gjatë rrugëtimit demonstruesit brohoritën parullat,të cilat edhe i mbanin në duar të shkruara në transparente:”Duam Vetëvendosje”,”Duam Kushtetutë”,”Kushtetutë-Republikë”,”Duam Universitet”,”Duam barabarësi të gjuhës” etj.41Me qëllim të parandalimit,para masës së demonstruesve dolën aktivistët e Kuvendit komunal të LK të Gjilanit,mirëpo masa kishte marrë hovë dhe demagogjitë e tyre nuk mundën ta ndalin dot marshimin nëpër qytet.Meqë strukturat shtetërore dështuan,kundër demonstruesve paqësorë intervenuan forcat policore të paisur me shkopinj gome.Me këtë rast edhe demonstruesit ju kundërvunë me gurë dhe gjatë përleshjeve u lënduan shumë demonstrues por edhe disa “ruajtës të rendit”.Pas 4 orësh demonstruesit u shpërndanë,ndërsa shumica prej tyre udhëtuan për të marrë pjesë në demonstratën e Prishtinës.42

1.8/Demonstrata e Podujevës

Edhe demonstrata e Podujevës u zhvillzua në orët e paradites,të datës 27 nëntor.Masa e demonstruesve fillimisht u mblodhë në sheshin e qytetit,në qendër ku përfshihej edhe hapsira e parkut.Në ballë të demonstruesve(ku u bashkuan edhe fshatarë që kishin ardhur për të bërë treg)valonte flamuri kombëtar,i qëndisur nga Elhame Shala-Bogujevci.Demonstruesit hodhën përulla për vetëvendosje,për kushtetutë, dhe për barazi kombëtare.Para demonastruesve folën:Sabit Syla-student nga fshati Obraqë i Podujevës,Hasan Shala(vëllai i dëshmorit Shaban Shala)nga fshati Letancë etj.43Meqenëse demonstruesit nuk u provokuan nga policia,demonstrata përfundojë e qet pa asnjë eksces.Më pas shumë llapjanë do t´i bashkohen edhe demonstratës së madhe në Prishtinë.

1.9/Gjykimi dhe dënimi i organizatorëve të demonstratave

Ndonëse demonstratat e nëntorit,përmes agjensive telegrafike botërore,shtrypit,radios dhe televizionit jehuan fuqishëm,kryetari J.B.Tito ndërmori një propagandë intensive për të dezinformuar opinionin ndërkombëtar për këto ngjarjet.Në intervistat që dha për gazetarët vendas e të huaj,në Jajcë(ku ishte duke festuar 29 nëntorin)ai me kujdes i anashkaloj kërkesat themelore të demonstratave për vetëvendosje e republikë dhe mundohej t´i paraqiste ato si trazira të zakonshme studentësh,të cilat sipas tij nuk duheshin dramatizuar e hiperbolizuar dhe nuk duhej t´u jepej rëndësia që nuk e kishin.44
Megjithatë këto demonstrata do të bëhen objekt shqyrtimi dhe analize në të gjitha strukturat partiake e shtetërore të fedratës,të Serbisë dhe të Kosovës dhe kundër tyre do të organizohet një fushatë e egër shoviniste.Qysh në mbledhjen e parë të jashtëzakonshme të mbajtur në mbrëmjen e 27/28 nëntorit 1968,në Prishtinë,Komiteti Krahinor,demonstratat e asaj dite në Prishtinë e gjetiu i cilësoi si”armiqësore të organizuara nga elementët armiqësorë,kundër rendit kushtetues dhe shoqërisë socialiste vetëçeverisëse,kundër platformës ideologjike të LKJ-së dhe kundër vllaznim-bashkimit të kombeve dhe kombësive tona”.45Ndërkaq kërkesat e demonstruesve u kualifikuan si”platformë e fuqive më reaksionare në shoqëri”dhe se demonstruesit ishin të lidhur”me agjenturat e huja...,me mbeturinat e forcave reaksionare shoviniste e deri te devijuesit e ndryshëm brenda Lidhjes së komunistëve”.46Në këtë mbledhje ende pa u ditur zhvillimet e demonstratave dhe pa u analizuar mirë shkaqet që quan në shpërthimin e tyre,Veli Deva ,kryetar i Kryesisë së KK të LK të Kosovës,kërkojë që “të merren masa energjike kundër nxitësve të çrregullimeve...të qërohen hesapet me nxitësit e mërisë nacionale dhe veprimtarisë armiqësore”.47
Këto vlerësime pashmangshëm,i hapën rrugë burgosjes së organizatorëve të demonstratave.Më 28 nëntor 1968 arrestohen:Osman Dumoshi.Afrim Loxha dhe Skënder Muçolli;më 1 dhjetor arrestohen:Hasan Dërmaku, dhe Skënder Kastrati;më 3 dhjetor arrestohet Xheladin Rekaliu;më 11 dhjetor arrestohet Adil Pireva;më 25 dhjetor Ilaz Pireva,ndërsa më 27 janar 1969 arrestohet Selatin Novosella.48Gjatë kësaj periudhe arrestohen edhe dhjetra studentë,nxënës,mësues e punëtorë,që morën pjesë në demonstrata,mirëpo shumica prej tyre do të lirohen,ndërsa një pjesë e tyre denohen për kundërvajtje.Pas katër muaj hetimesh,më 2,3,4 dhe 7 prill 1969,në Gjykatën e Qarkut në Prishtinë u mbajtë një proces gjyqësorë.

Trupi gjykues i përbërë nga Nazmi Juniku-kryetar dhe anëtarët e trupit-porotët:Beçir Shehi dhe Hysamedin Oruçi si dhe Prokurori i i deleguar nga Peja Sahit Meraku,më 7 prill 1969”në emer të popullit”për shkak të “krimit propaganda armiqësore nga neni 118 al.1 e KP”49këta studentë u shpallën fajtorë dhe u dënuan me 37 vjet burg të rëndë.
Me këtë rast studentët:Osman Dumoshi,Hasan Dërmaku,Selatin Novosella dhe Adil Pireva,u dënuan me nga 5 vjet burg;Skënder Kastrati dhe Xheladin Rekaliu me nga 4 vjet burg,ndërsa Ilaz Pireva,Skënder Muçolli dhe Afrim Loxha dënohen me nga 3 vjet burg.50Për pjesëmarrje aktive në demonstratën e Prishtinës,u denuan edhe studentët:Asllan Kastrati,me 6 muaj burg;Sylejman Kastrati me 3 muaj burg;Skënder Berisha me 2 muaj,Bedri Novosella,Sylejman Peposhi dhe Halil Qosja me nga 1 muaj;ndërsa Tefik Qitaku dhe Ramadan Ramadani(që të dy rrobaqepës)u dënuan me nga 2 muaj...
-Për demonstratën e Ferizajit u denuan:Ali Mehmeti-arsimtar me 1 vit burg,;Ismet Ramadani dhe Hasan Abazi(që të dy studentë)me nga 10 muaj;ndërkaq me nga 1 muaj u denuan;Beqir Qerimi-student dhe nxënësit:Sylejman Bytyqi,Hasan Muhaxheri dhe Ekrem Beqiri.
-Për demonstratën e Gjilanit u denuan studenti:Irfan Shaqiri me 1 vjet burg;ndërsa me nga 1 muaj u denuan:Beqir Qerimi-student dhe nxënësit:Rexhep Mala,Fatmir Salihu,Ahmet Hoti...
-Ndërkaq për demonstratën e Podujevës u denuan:Hamit Abdullahu(berber)me 1,6 muaj burg;Sabit Syla(student)me 1,4 muaj burg;Haki Sheholli me 1 vjet burg;ndërsa me nga 1 muaj burg u denuan:Hasan Sh.Shala dhe Bahri Shabani,që të dy studentë;po me nga 1 muaj u denuan edhe mësuesit:Hasan Shala,Xhafer Ejupi,Skënder Hoxha,Shaqir Shala,dhe Selatin Vokrri si dhe Nexhip Ejupi e Abdulla Nishevci,që të dy me profesion rrobaqepës.51

1.10/Demonstrata e Tetovës-në dhjetor 1968

Demonstratat e muajve tetor-nëntor 1968 që u organizuan në Kosovë,ndikuan fuqishëm edhe në viset shqiptare në Maqedonin perëndimore.Nismëtarë për organizimin e Demonstratës në Tetovë u bënë studentët shqiptar nga Tetova,Gostivari,Kumanova...,që studionin bashkë me studentët nga Kosova në Universitetin e Beogradit,Zagrebit dhe në disa fakultete të Prishtinës.Dhe në krye të këtyre aktiviteteve atdhetare u vunë mësuesit:Mehmet Gega nga Tetova,i cili në vitin 1955 u denua me 10 vjet burg,per shkak të pengimit të shpërnguljeve të familjeve shqiptare për Turqi;Hysniqemal Sherifi(i cili në vitin 1963 ishte udhëheqës i grupit patriotik e revolucionar”Flamuri”52,pastaj studentët:Faik Mustafa nga fshati Shipkovicë,Ramadan Sinani nga fshati Gajre,Hysenxhevat Kalishta,Abdylmenaf Rustemi,Arbër Xhaferi,Fehmi Rufati etj.53
Popullit shqiptarë në këto vise etnike përveç se i mohoeshin të drejtat në arsim,kulturë,punësim etj,kishte të ndaluar edhe përdorimin e simboleve kombëtare.Përkundër ndalesave shtetërore,shqiptarët i kremtonin me dinjitet festat kombëtare.
Me rastin e 28 Nëntorit-Ditës së Flamurit,më 27 nëntor 1967 në shtëpinë e Mehmet Gegës mblidhen një grup të rinjësh për të festuar këtë ditë të madhe kombëtare.Në këtë mbrëmje festive ishin të pranishëm:Faik Mustafa,Ramadan Sinani,Hysenxhevat Kalishta,Miftar Zymberi,Fehmi Rufati,Abylselam Selami,Xhemil Mustafa,Arbër Xhaferi,Abdylmenaf Rustemi.Atë natë derisa grupi këndonte dhe bisedonte për pozitën ee rëndë të shqiptarëve ,sidomos në fushën e punësimit dhe të arsimit,vajza e Mehmetit,Valdetja do ta qëndis flamurin kombëtar,të cilin po këtë natë e përfundon.Më 27 nëntor 1967 edhe Shefit Pollozhani nga Struga,bashkë më Sejdi Llogën,Olloman Selën dhe Xhevat Lenën ngritën flamurin kombëtar dhe shkruan parullat:”Rroftë 28 Nëntori”,”Rroftë populli shqiptar”,”Rroftë Shqipëria”54 dhe të nesërmen festuan këtë ditë të madhe kombëtare.Një vit më vonë ditën e Flamurit,e festuan edhe dy grupe të rinjësh në Gostivar:Zydi Bilalli,Shaip Bilalli dhe Naim Bilalli nga Çegrani dhe Hysen Hasani dhe disa të të tjerë u tubuan në ambientet e shkollës fillore ku ngritën flamurin kombëtar dhe kremtuan këtë datë historike.Ndërkaq një grup tjetër arsimtarësh nga Gostivari në përbërje:Jusuf Dalipi,Xhavit Muharremi,Imer Imeri,Mustafë Rushiti,Refik Dauti,Flora Muharremi dhe Jamin Nuredini,pikërisht në paraditen e 28 nëntorit 1968 i vendosin flamujt në vetura dhe parakalojnë nëpër fshatrat Gajre,Florinë dhe Çegran,kthehen në qytet dhe sërish nisen e shkojnë në drejtim të kundërt ,në fshatin Debresht.Pasdite Jusuf Dalipi,Jamin Nuredini,Refik Dauti,Mustafë Rushiti dhe Imer Imeri me flamur në veturë shkojnë në Mavrovë(18 km.larg Gostivarit)dhe hyjnë në restorantin e”Haneve të Mavrovës”duke e vendosur edhe flamurin kombëtar mbi tavolinë.55Para këtyre ngjarjeve,më 18 tetor 1968 në Tetovë,u bë bojkotimi njëditësh i mësimit të nxënësve shqiptarë të Gjimnëzit të Tetovës.Ata kërkonin hapjen e paraleleve shqipe,propozim ky që ishte dhënë një vit më parë...mirëpo qarqet shoviniste maqedonase e pengonin sendërtimin e tij.Këtë ngjarje edhe pse të gjithë instancat politike dhe shtypi i kohës e karakterizuan si një akt të rëndë në prishjen e marrëdhënieve ndërnacionale,megjithatë pas shqyrtimit të kësaj kërkese ,më 20 tetor 1968 filloi punën paralelja në gjuhën shqipe.56
Populli shqiptar në Maqedoni meqenëse jetonte në pozita diskriminuese,grupi i Mehmet Gegës me rastin e ditës së Flamurit u mbledhën në shtëpinë e Faik Mustafës,pikërisht në vigjilje të kësaj feste kombëtare,(27 nëntor 1968) në kohën kur në Prishtinë dhe në disa qytete tjera të Kosovës u mbajtën demonstrata të fuqishme, dhe aty shtruan për diskutim organizimin e një demonstrate në Tetovë ,Gostivar,Kumanovë,Shkup dhe në qytete tjera shqiptare.57Meqë ato ditë,ishte ramazan,Mehmet Gega për ta përgaditur masën popullore për demonstratë,më 28 nëntor 1968 xhematit të mbledhur në xhaminë e sahatit i foli për rëndësinë historike të festës së Flamurit,që prej Kuvendit të Lezhës(28.XI.1444)e deri në Kuvendin e Vlorës(28.Xi.1912,kur u shpallë edhe Pavarësia e Shqipërisë,si dhe për padrejtësitë e shumta që i bëheshin shqiptarëve para dhe pas luftës së dytë botërore.Me propozimin e tij u bënë edhe lutje për dëshmorët e atdheut.Ndërkaq gjatë gjysmës së parë të muajit dhjetor 1968 u zhvillua një aktivitet i dendur organizativ.Anëtari i grupit Faik Mustafa vuri kontakte me dy studentë nga Gjakova:Agim Jakën dhe Ibrahim Rudin,me të cilët u konsultua rreth kërkesave që duhet shtruar në demonstratë.58Ndërkohë u shkruan dhe u shumzuan(me ciklograf)qindra thirrje për demonstratë,të cilat u shpërndanë nëpër fshatrat përeth Tetovës dhe në disa qytete..Paraprakisht u shkruajtën edhe kërkesat në transparente.Në mbrëmjen e 19 dhjetorit 1968(në vigjilje të kremtes së Bajramit)me porosit të Mehmet Gegës,në disa minare të xhamive të Tetovës u vendosën flamujt kombëtar shqiptar.Fillimisht,flamuri vendoset në Xhaminë e Sahatit,që gjendet ne qendër të qytetit,dhe atë e vendos Myrtezan Myrtezani(vëllai i Mehmet Gegës);në xhaminë e vjetër Eski Xhami e vendos Abdullah Jusufi,ndërsa në Xhaminë e Pashës Haqif Ferati.59Flamuri u ngrit edhe në disa shtëpi private dhe punishte zejtare,por edhe në disa fshatra si në Radovicë,në Reçicë,në Shipkovicë,në Gajre etj.60Derisa ngritja e flamurit kombëtar,për shqiptarët e Tetovës ishte një fitore e madhe,qarqet shoviniste maqedonase këtë aksion nuk e shikuan me sy të mirë,prandaj dhe organizuan një skenar provokues.Në orët e mbrëmjes të 22 dhjetorit,fotografi maqedonas Sreçko Janevski nga Tetova,e grisi flamurin shqiptar,të ngritur në punishten e Ismail Ejup Spahiut(rrobaqepës) në rrugën”Ilindenska”mu në qendër të qytetit.61Të revoltuar nga ky akt shovinist,me shpejtësi në vendin e ngjarjes u grumbulluan dhjetra tetovarë dhe deri rreth orës 20 të mbrëmjes masa u rrit në disa qindra vetë.Masa e tubuar e ndoqi sllavomaqedonin S.Janevski,i cili gjatë ikjes me revole në dorë kërcënon shqiptarët dhe futet në ambientet e hotelit”Makedonija”.Protestuesit shqiptar pasi i thejn xhamat e dritareve hyjnë brenda në hotel,por ndërkohë vjen policia dhe e merrë në mbrojtje këtë provokator.Masa e revotluar shqiptare në krye të së cilës u ndodhën mjekët:Harun Jakupi dhe Mahmut Bajraktari si dhe arsimtarët:Selajdin Hyseni dhe Abdullah Kalishta,protestuan duke marshuar rrugëve të qytetit dhe hodhën parolla kundër pushtetit maqedonas dhe rreth orës 21 u shpërndan të qetë.62
Nisur nga kjo situatë e krijuar,grupi i Mehmet Gegës mori qëndrim për vazhdimin e protestës.Të nesërmen më 23 dhjetor,protesta u shndërrua në demonstratë.Rreth orës 11 organizatorët e demonsratës:Faik Mustafa,Ramadan Sinani,Ismail Emini,Hysniqemal Merxhani etj,ishin tubuar përpara dyqanit të provokatorit Sreçko Janeski.Masa e demonstruesve,lëvizi nga qendra e qytetit në drejtim të kuvendit komunal dhe me këtë rast nxënësi i gjimnazit Hamit Salihu me disa shokë u futën në ambientet e komunës dhe në dritaren e një zyreje në katin e tretë e shpaluan flamurin kombëtar.63Pasi njoftohet policia nga kujdestarët e komunës,aty shkaktohet një përleshje midis demonstruesve dhe”ruajtësve të rendit”.Policia për t´i shpërndar demonstruesit përdorën shkopinjtë e gomës,ndërsa demonstruesit shqiptarë mbroheshin me gjësende që gjenin përreth.Pas këtij marshimi demonstruesit kthehen andej ka kishin ardhur rrugës kryesore ,dhe meqë ishin informuar rrejshëm se tashmë ishin burgosur disa demonstrues,masa u ndalua fuillimisht para ndërtesës së Sekretariatit për Punë të Brendshme dhe qëndruan një kohë të gjatë ,duke kërkuar lirimin e të burgosurve.64Më pastaj demonstruesit marshojnë në drejtim të tregut të qytetit, rrugës që të shpije për Ferizaj.Gjatë rrugëtimit bashkohen punëtorët shqiptar të Kombinatit”Tetex”,zejtarët dhe popullata e fshatrave të Tetovës.Demonstruesit mbanin në duar flamuj kombëtar dhe transparente me parullat:”Poshtë shovinizmi maqedonas”,”Kërkojmë hapjen e Universitetit të Kosovës”,”Kërkojmë përdorimin e lirë të Flamurit Kombëtar”...,ndërsa masa parreshtur brohoriste:”Kushtetutë,kushtetutë!,”Flamuri,Flamur i”,”Duam mësim në gjuhën shqipe” etj.65
Në orët e vona të pasdites masa prej 4-5 mijë vetësh(e cila vinte akoma duke u rritur)u grumbullua në qendër të qytetit,ndërkohë që edhe përforcimet e policisë të ardhur nga Shkupi u shtuan shumë.Në këtë situatë entuziazmi të madh të përcjellur me brohorima e parulla për barazi kombëtare,para masës,djaloshi 20 vjeçar Shifajet Fetahu,u ngjit në një shtyllë metalike dhe venedosi flamurin kombëtar.Ngritja e flamurit para demonstruesve qe akti me kulminant i kësaj demonstrate.66
Më pastaj demonstruesit filluan sërish marshimin drejt kinemas“19 nëntori”ku policia duke përdorur shkopinjtë e gomës dhe kondakët e revoleve dhe të automatikëve u përpoqën t´a shpërndajnë masën.Gjatë këtyre përleshjeve pati dhjetra shqiptarë të plagosur si dhe u arrestuan shume të tjerë. Ndërkaq në këto përleshje u shkatërrua një vetur e policisë,një kamion,shumë vetura zyrtare e private,Komiteti Komunal i LK të Tetovës,Komuna dhe zyrat e Sindikatës...Demonstrata nëpër rrugët e Tetovës përfundoj në orën 20 të mbrëmjes.67
Manifestime të hapura në frymën e demonstratave pati edhe në:Gostivar,Kërçovë,Kumanovë,Preshevë si dhe në Ulqin,ku me ekspozimin e flamurit kombëtar u shpreh vullneti i popullit shqiptar për vetvendosje.Për demonstratat e Tetovës,e cila e aktualizoj çështjen e përdorimit të flamurit shqiptar dhe hapjen e paraleleve të mësimit në gjuhën shqipe,u denuan 170 shqiptarë,68ndërsa 54 vetë u denuan me mbi 1 vjet burg,jo vetëm nga Tetova por edhe nga Shkupi,Gostivari,Struga dhe Kërçova.Vetëm në gjykatën e Tetovës dhe atë të Shkupit “për vepër penale kundër shtetit”u denuan:
1.Mehmet Myrtezani-Gega,mësues-me 7 vjet burg;2.Faik Mustafa,student-me 5 vjet burg;3.Abdylselam Selami-mësues,me 1,6 muaj burg;4.Ramadan Sinani-student me 2 vjet;5.Fehmi Rifati student me 2 vjet burg;6.Abdylmenaf Rystemi student me 2 vjet;
7.Hysni Qemal Sherifi arsimtar me 1,6 muaj;8.Refki Murati murator me 2 vjet;9.Nexhmidin Neziri mësues me 1,6 muaj;10:Ibrahim Rudi student me 3 vjet;11.Agim Jaka student me 2,6 muaj;12.Hysenxhevat Kalaishta student me 5 muaj burg;
13.Xhemil Mustafa student me 5 muaj;14.Arbër Xhafëri student me 3 muaj ;15.Agim M.Xhaferi student me 3 muaj burg e shumë të tjerë.69 Asokohe,pas burgosjeve në Tetovë,pushteti shovinist maqedonas,burgosi e dënojë edhe shumë të rinjë shqiptar,që nuk kishin lidhje me demonstratat e Tetovës.Në shkup u denua Sejdi Kryeziu me 5 vjet burg,gjoja se ka bërë propagand armiqësore për shkëputjen e Maqedonisë perëndimore dhe bashkimin e saj me Shqipërinë,ndërsa Inajet Bariu u denua me 1 vjet po për propagand armiqësore.Asokohe në strug u denua Irfan vlashi me 6 vjet burg,për diversion,Tosun Roçi me 4 vjet,ndërsa në Kërçovë Syrja Qura,Sali Ramadani etj.70

1.11/Përfundim

Demonstratat e vitit 1968 kishin detyruar udhëheqjen jugosllave të rishqyrtojë statusin juridik të Kosovës dhe me këtë rast u ndërmorën disa veprime konkrete.Në shkurt 1969 u miratue ligji kushtetues për Kosovën,i cili hapi rrugë që ajo ta ketë Kushtetu- tën e vet.Me anë të ligjeve emërtimi”Kosovë e Metohi”si krahinë e Sërbisë,ndërron emrin në “Krahina Socialiste Autonome e Kosovës(KSAK);po atë vit gjuha shqipe u sanksionua me ligj si gjuhë e dytë zyrtare,krahas gjuhës serbo-kroate;u legalizua përdorimi i flamurit kombëtar;ndërsa në nëntor 1969 Kuvendi i Kosovës shpalli ligjin për themelimin e Universitetit të Kosovës,i cili do të jetësohet më 15 shkurt 1970.Së këndejmi,pas debateve maratonike për ndryshimet kushtetuese(1967-1971),Kuvendi federativ i Jugosllavisë më 21 shkurt 1974 miraton Kushtetutën e re të RSFJ-së,ndërsa një javë më vonë(28 shkurt)edhe Krahina Socialiste Autonome e Kosovës e miraton Kushtetutën e parë të saj,e cila Kosovën e definon njëkohësisht,si:”pjesë integrale të Sërbisë”dhe”element konstituiv të federatës jugosllave”.71Megjithatë kjo Kushtetutë nuk do të kënaqë asnjëherë vullnetin e popullit shqiptarë,prandaj dhe organizatat politike ilegale nuk do ta ndalin veprimtarinë e tyre atdhetare për asnjë moment,për ta realizuar synimin madhor-vetëvendosjen dhe bashkim kombëtar.

[Llapi]

KUSH MORI PJESË NË ARRESTIMIN,GJYKIMIN DHE DENIMIN E ADEM DEMAÇIT ME SHOKË-NË VITIN 1975/76

Sheradin BEISHA

Dihet mirëfilli se nga maji deri në tetor 1975 UDB-a ndërmorri një fushatë të gjerë arrestimesh në Kosovë dhe me këtë rast (6 tetor 1975)u arrestua për herë të tretë simboli i rezistencës ADEM DEMAÇI.Në organizimin e këtij procesi kanë marrë pjesë fatkeqësisht të gjitha strukturat(hallkat)e pushtetit në Kosovë,duke filluar nga Komiteti i Lidhjes Komuniste të Kosovës... e deri te mediumet në gjuhën shqipe dhe serbe/TV-të dhe gazetat).

Në këtë proces drejtpërdrejt kyqen:

1.MAHMUT BAKALLI-ish.kryetar i Komitetit të LKK-së(aktualisht këshilltar i kryeministrit Ramush Haradinaj);

2.MEHMET SHOSHI-ish-sekretar i Punëve të Brendshme të Kosovës;

3.HASAN MEHMETI-ish-kryeshef i Sigurimit shtetëror(UDB-së)në Prishtinë;

4.NAZMI JUNIKU-ish-sekretar Krahinor i Jurisprodencës dhe Administratës së Përgjithshme;

5.DURAK JASHARAJ-ish-gjykatës hetues;

6.HALIL KELMENDI-ish-prokuror publik;

7.DURMISH KOÇINAJ-ish-kryetar trupit gjykues

8.SHEFQET BYTYQI-ish-gjykatës;

9.FEHMI GASHI-ish-gjyqtar porot;

10.MILEVA GRUJIQI-ish-gjyqtare porot;

11.HASAN BERISHA-ish-gjyqtar porot;

12.NAZMIJE KRASNIQI-ish-procesmbajtëse në gjykim;

13.ISAK HASANI-gazetar i „RILINDJES“;

14.ALI OLLONI ish-gazetar i”Zërit të rinisë”

15.FAHREDIN GUNGA-ish-kryeredaktor i Radio Televizionit të Prishtinës(RTP);

Hetimet ndaj viktimave të këtij procesi i kanë kryer këta udbashë:

1.Bafti Jakupi,
2.Pavle Jelisaviq
3.Mehmet Haskaj
4.Ibush Kllokoqi
5.Drago Dragojeviq
6.Muharrem Dana
7.Sllobodan Mijoviq
8.Asllan Sllamniku
9.Shefqet Hashani
10.Jusuf Karakushi
11.Svetisllav Dollasheviqi
12.Zenun Shala
13.Naip Hoxha
14.Refik Tashi
15.Metush Sadiku
16.Zejnullah Shala
17.Hasan Mehmeti
18.Shefqet Obria
19.Faik Nura
20.Rajko Çalloviqi
21.Metë Kuqi
22.Ramçe nga Prizreni
.....etj

ÇKA DEKLARUAN MAHMUT BAKALLI DHE FADIL HOXHA NË PRAG TË MBAJTJES SË GJYKIMIT...!!!

-Fadil HOXHA-ish-zyrtar i lartë i LKJ-së,pak ditë para se të fillonte procesi i gjykimit kundër Adem Demacit dhe dhjetra veprimtarëve tjerë,do të deklarojë:”...Sa pretendentë e të pafytyrë!Hiç më pak se mbrojtës të interesave të popullit shqiptar,e këndej as katundi i vet,as lagjja e vet nuk i njeh,VEC PER TE KEQ E PER HAJNI!!!”

-Ndërkaq Mahmut BAKALLI-kryetar i atëhershëm i Komitetit Krahinor të LK-së,në një mbledhje në Kaçanik më 13 janar 1976,thotë:”Irredentizmi shqiptar në versionin në versionin e tij të ri përpiqet të paraqitet në petkun e ideologjisë dogmatike staliniste,por karakteri reaksionar dhe qëllimet e tij mbeten të njejta.Sikurse nuk ka mundur të depërtojë në masat shqiptare atëherë kur u paraqit në formë balliste-fashiste shqiptaromadhe(!!!),irredentizmit shqiptar nuk do t´i shkojë për dore të depërtojë as tash kur përpiqet të mbështillet në petkun dogmatiko-stalinist...Në këtë baza irredentistët shqiptarë do të paraqiten para gjyqeve dhe do të marrin denime shembullore!!!”

Dhe vërtet porosia e Mahmut B(Ç)akallit shkojë në vend.Më 7 shkurt 1976 Gjykata e Qarkut në Prishtinë,në procesin gjyqësor të kryesuar nga gjyqtari i deleguar nga Prizreni (pikërisht nga M.Bakalli):Durmish KOÇINAJ në bazë të nenit 117 al.1 e 2 të KP dhe nenit 100 e 101 al.1 të KPJ-së,në“emër të popullit”shpalli aktgjykimin P.nr.239/75 prej 89 faqesh dhe me këtë rast u denuan:

1.Adem Demaçi me......................15 vjet burg të rëndë,
2.Skënder Kastrati,me..................12 vjet burg të rëndë,
3.Hetem Bajrami,me.................... 7 vjet burg të rëndë,
4.Hasan Dërmaku,me................. 10 vjet burg të rëndë,
5.Osman Dumoshi,me................ 7 vjet burg të rëndë,
6.Rexhep Mala,me...................... 9 vjet burg të rëndë,
7.Selatin Novosella,me............... 7 vjet burg të rëndë,
8.Ilaz pireva,me.......................... 7 vjet burg të rëndë,
9.Fatmir salihu,me..................... 7 vjet burg të rëndë,
10.Xhavit Dërmaku,me.............. 9 vjet burg të rëndë,
11.Sherif Masurica,me............... 7 vjet burg të rëndë,
12.Sami Dërmaku,me................ 6 vjet burg të rëndë,
13.Zijadin Spahiu,me................. 5 vjet burg të rëndë,
14.Isa Kastrati,me...................... 6 vjet burg të rëndë,
15.Ahmet Hoti,me ..................... 6 vjet burg të rëndë,
16.Njazi Korça,me..................... 6 vjet burg të rëndë,
17.Irfan Shaqiri,me.................... 7 vjet burg të rëndë,
18.Hilmi Ramadani,me ............. 5 vjet burg të rëndë,
19.Nazim Shurdhani,me............. 4 vjet burg të rëndë.

NË VAZHDËN E KËTIJ GJYKIMI EDHE TRI GJYKIME TJERA

Pas këtij gjykimi,mbahen edhe tri gjykime tjera,të cilat padyshim konsiderohen si vazhdimësi e këtij procesi gjyqësor...

(I)
-Më 18-22 shkurt 1976,Gjykata e Qarkut në Prishtinë,në procesin gjyqësor të drejtuar nga gjyqtari Shefqet Bytyqi,në bazë të nenit 3,28,38,40, dhe alinea 1 të KP,si dhe nenit 332 të KPP dënohen :

1.Adem Rukiqi,me............................9 vjet burg të rëndë,
2.Bektesh Rudhani,me.................... 6 vjet burg të rëndë,
3.Tafë Rukiqi,me............................. 6 vjet burg të rëndë,
4.Ymer rukiqi,me............................. 2,6 muaj burg të rëndë,
5.Arif Rukiqi,me............................... 1,6 muaj burg të rëndë,
6.Zydi Bilalli,me............................... 3 vjet burg të rëndë,
7.Bislim Bajraktari,me..................... 4 vjet burg të rëndë,
8.Xhevdet Nasufi,me...................... 2,6 muaj burg të rëndë,
9.Idriz Mehmeti,me......................... 1,6 muaj burg të rëndë,
10.Sadullah Zeqiri,me.................... 2,6muaj burg të rëndë,
11.Ajet Rukiqi,me........................... 4 vjet murg të rëndë,
12.Adem Pavataj,me...................... 2,6 muaj burg të rëndë,

(II)
-Më 16/17 mars 1976 në Gjyqin e Qarkut në Vranjë të Serbisë,nën kryesimin e gjykatësit Radomir Gjorgjeviq dhe prokurorit publik Radisav Stojsanoviq,në bazë të nenit 117 al.1 në lidhje me nenin 100 dhe 101 të kodit penal të jugosllavisë,denohen:

1.Jetullah Arfi,me........................... 12 vjet burg të rëndë,
2.Fazli Abdullahu,me..................... 6 vjet burg të rëndë.

(III)
-Dhe në gjykimin e tretë,të mbajtur poashtu në Vranjë,nën kryesimin e gjyqtarit Dushan Mitroviq dhe prokurorit Radisav Stojanoviq,në bazë të nenit 118 al.1 të KPJ-së,denohen:

1.Qamil Nuhiu,me........................ 4 vjet burg të rëndë,
2.Selajdin Nuhiu,me.................... 1,6 muaj burg të rëndë.

CILI ISHTE KOMENTI I RADIO TELEVIZIONIT TË PRISHTINËS/RTP/ LIDHUR ME GJYKIMIN E ADEM DEMAÇIT....!!!

Pas shpalljes së aktgjykimit kundër Adem Demaçit dhe dhjetra atdhetarëve tjerë,RTP-ja gjegjësisht kryeredaktori i këtij mediumi FAHREDIN GUNGA dha këtë KOMENT televiziv:
(Një fragment i komentit)
”Siç u pa nga aktgjykimi i Gjyqit të Qarkut të Prishinës,grupit irredentist,i vërtetuar si armik i popullit dhe i rendit tonë kushtetutar,iu shqiptuan denime të merituara.Opinioni ynë,klasa punëtore dhe të gjitha kombet dhe kombësitë e Kosovës,e posaçërisht kombësia shqiptare,i dha këtij aktgjykimi përkrahje të plotë,i dënoi dhe do t´i dënojë vazhdimisht,duke shprehur indinjatën dhe urrejtjen,ashtu siç i ka gjykuar,denuar dhe mposhtur të gjitha llojet e tjera të veprimtarisë armiqësore dhe bartësit e tyre.
Pas shqiptimit të denimeve të merituara,ky grup as që meriton të mirret ngojë,sepse u pa haptas se e përbën një grup nacionalistësh dhe shovinistësh,të cilët popullit të vet deshtën t´ia çelin humnerën e re të mashtrimit historik...Petku i tij dogmatiko-stalinist,frazat në emër të gjojamarksizëm-leninizmit,aspak nuk i vuri perde esencës dhe qëllimit të tij thellësisht reaksionar antimarksist,antisocialist dhe antishqiptar...Prandaj,çdo tentativë e armikut,sikurse edhe e këtij irredentist,do ta luftojnë si thellësisht reaksionare imperialiste dhe hegjemoniste,të ngarkuara me orekse për thyerjen e unitetit,integritetit dhe pavarësisë së Jugosllavisë socialiste.”

Ky koment i kryeredaktorit të RTP-së është botuar në “Rilindje”,”Zëri i Rinisë”etj.Gjithashtu një artikull i ngjashëm me titull”U denua grupi armiqësor irredentist”u shkrua nga Isak Hasani në gazetën”Rilindja” dhe Ali Olloni në gazetën”Zëri i Rinisë”.

[Llapi]

KUSH U VRA E U DENUA NGA U D B-a... GJATE VITEVE 1950-1960

Sheradin Berisha

Në qershor 1948, me përjashtimin e Jugosllavisë titiste nga organizata e partive të shteteve komunsite-Byroja Informative, përfundimisht prishen marrëdhëniet ndërmjet Rusisë e aleatëve të saj, me Jugosllavinë. Mbetja e Shqipërisë në pozitat proruse nënkuptonte edhe prishjen e domosdoshme me jugosllavët. Ndonëse gjatë kohës së marrëdhënieve të mira në relacionin Tiranë-Beograd pozita e shqiptarëve në Kosovë dhe në viset tjeta ishte e rëndë, pas prishjes së këtyre marrëdhënieve pozita e tyre përkeqësohet edhe më shumë. Pra, pozita diplomatike e Shqipërisë (atëkohë) e pafavorshme në planin ndërkombëtar, e rëndoj drejtëpërdrejtë edhe pozitën e shqiptarëve të mbetur padrejtësisht në Jugosllavinë e avnojit. Qarqet politike antishqiptare në Jugosllavi dhe veçanërisht UDB-a në krye me serbomadhin A.Rankoviq, duke e shfrytëzuar këtë situatë, riaktualizoi projektin famkeq të Vasa Çubrilloviçit për asgjësimin, asimilimin dhe shpërnguljen me dhunë të shqiptarëve nga trojet e tyre të lashta. Dhuna e terrori i shfrenuar qysh herët, tani i shpërthyer me një egërsi të re (përmes diferencimeve si "informbyroist") fillimisht nisi me kuadrot shqiptare të luftës për të vazhduar pastaj kundër të gjithë shqiptarëve që konsideroheshin armiqë të Jugosllavisë.

-Në këtë fushatë antishqiptare, më 15.12.1948 UDB-a pas torturave çnjerëzore e vrau luftëtarin e orëve të para dhe bashkautorin e dokumenteve të Konferencës së Bujanit dhe së fundi drejtor i gazetës "Rilindja" në Prishtinë: Xheladin Shyqri Hanën; në maj 1949 në një ekspeditë policore të drejtuar nga udbashët: Çedo Topalloviç dhe Çedo Mijoviç, në rrethana tradhtie, rrethohet njësiti atdhetar prej 6 vetësh në Gajrak të Drenicës dhe me këtë rast vritet: Kryetari i Frontit Popullor për Kosovë, Rifat Latif Berisha, nga fshati Berish - i njohur për qëndresë e urtësi atdhetare . Atë vit torturohet për vdekje, nënkryetari i qeverisë maqedone Nexhat Agolli nga Dibra e Madhe, në dimrin e vitit 1950 vritet mizorisht Sabaudin Gjura nga Tetova, u likuidua edhe sekretari i rrethit të Gjakovës Faik Pruthi, Cen Shyqriu, Xhafer Vokshi e shumë të tjerë. Për t'i shpëtuar likuidimit fizik shumë kuadra të luftës si: Shaban Haxhia, Mal Sadiku, Fadil Hyseni, Mon Çollaku, Sali Meta, Zekë Ademi, Zenel Hoxha, Sytki Hoxha, Qamil Morina etj. u detyruan të largohen nga Kosova, përkohësisht .
Në vazhdën e terrorit shtetëror, të prirë nga UDB-a, veëtm me 1948 u arrestuan dhe dolën në gjyq 306 shqiptarë, të akuzuar për vepra penale kundër shtetit!!
Ndonëse në luftën e pakompromis për shkatërrimin e Lëvizjes Nacional-Demokratike Shqiptare (LNDSH) në vitet 1945-1947,OZN-a (pas vitit 1946 UDB-a) persekutoi, burgosi dhe vrau qindra veprimtarë të kësaj organizate, kjo fushatë e egër nuk pushoi, vazhdoi edhe pas vitit 1948. Kështu, në fillim të vitit 1949, në gjyqin e Qarkut në Prishtinë, dënohen 9 anëtarë të LNDSH: Xhavit Gafurri (djali i patriotit të shquar Nazmi Gafurri), Ahmet Malisheva, Rexhep Kurteshi, Menduh Maksuti, Enver Shala, Mehmet Pozharani, Safie Feta, Igballe Cuni dhe Karolin Fraki.
-Po në këtë Gjyq denohet edhe grupi i Drenicës i përbërë nga 6 anëtarë të Lëvizjes, si: Hasan Jashari-Likoci, Mehë Zeqiri, Dan Zeqiri, Qerim Rrypi, Halim Rrypi dhe Sylë Berisha .
Gjatë vitit 1950 u denuan disa grupe të LNDSH dhe veprimtarë tjerë që e kundërshtonin,aksionin e "Otkupit" dhe veprimet diskriminuese ndaj shqiptarëve në tërësi.
- Në shkurt 1950 u burgos grupi i LNDSH-s "Lidhja e Prizrenit" i formuar në gjashtëmujorin e dytë të vitit 1949.Ky proces gjyqësor mbahet në Prishtinë nën kryesimin e gjyqtarit Shukri Begiq nga Pazari i Ri Me këtë rast denohen: Shaban Derguti dhe Mustafë Nixha me nga 20 vjet burg të rëndë,Shaban Mazreku dhe Hafez Jakupi poashtu me nga 20 vjet burg të rëndë, Bitër Dehalla,Tomë Mjeda dhe Zekë Bajraktari me nga 17 vjet burg të rëndë,Nezir Hoti me 15 vjet burg të rëndë dhe Ismet dehiri me 3 vjet burg të rëndë.

-Në grupin e dytë të LNDSH-së”Lidhja e Prizrenit” denohen:Arif Hoxha me 12 vjet burg të rëndë,ndërsa me nga 3 vjet burg të rëndë denohen:Zeki Ahmeti,Isuf Dellova,Islam Fisheri,Zenel Kabashi,Gjokë Spaqi,Ibrahim Gashi,Ramiz Rexhepi,dhe Shahide Kabashi...,Shemsedin Gashi, Rexhep Hoti, Malush Duraku,Halim Voci , Bajram Dehiri,Mustafë Derguti,Maliq Gashi e shumë të tjerë .
- Në 6 mujorin e parë të vitit 1950, për sabotim të mbledhjes së "Otkupit" dhe me akuzën si bashkëpunëtor të Sigurimit shqiptar, në Prishtinë e Prizren dënohen: Rizan Bajram Xhoxhaj, nga Vërmica e Prizrenit, Sefer Tafil Elezkurtaj dhe Ibish Avdi Rizanaj nga Zhuri,Xhafer Selmani(Vërmicë),Hajdar Bytyqi (Piranë),Nazif Hoti (Krushë e Madhe - i ati i Mr.Ukshin Hotit),Hamit Nuredini,Sali Mehmeti,Haki Malushi,Xheladin Gashi,Vesel Gashi, Avdyl Kryeziu,Ali Kryeziu,Zenun Kryeziu, Mahmut Abazi, Isa Dina,Qamil Qollaku,Xhafer Idrizi,Afil Afezi, Enver Beluli,Gani-Avni e Naim Zajmi,Muhedin Hadri,Halit Qollaku,Bie Vokshi,Lutfi Spahiu,Arif Randobrava etj.

- Po atë vit në Prishtinë burgoset dhe dënohet grupi i dytë i Drenicës i përbërë prej 11 anëtarësh të LNDSH, si:Ibrahim Tahiri, Hysen Hyseni, Sylë Mulliqi, Osman Beqiri me nga 10 vjet burg të rëndë, Smajl Ferizi dhe Milazim Hyseni me nga 7 vjet burg të rëndë,Hajredin Sadiku, Nebi Nuredini dhe Fetah Bogiqi me nga 5 vjet burg të rëndë Rashid Obria dhe Hamit Hoda me 15 vjet burg të rëndë (ky i fundit ne burg meqë u zbulua se ishte në shërbim të UDB u bojkotua plotësisht nga anëtarët e LNDSH-s).
-Asokohe u dënua edhe Hasan Rema nga Gjakova-me 17 vjet burg të rëndë(z.Rema kishte qëndruar 3 vjet i arratisur në Shqipëri dhe pastaj Sigurimi shqiptar e kapi dhe ia dorëzoi UDB-së në Kosovë!!)

- Po atë vit (1950) në Pejë dënohet grupi prej 9 vetash të lëvizjes: Sylë Mehmeti i Rugovës, Sali Kelmendi i Ruhotit, Ali Fetahu i Veriqit, Bekë Tafili i Ruhotit, Ramë Bislimi i Nabërxhanit,Gani Kastrati i Pejës,Salih Hasani dhe Sylë Shala nga Peja,Fatmir Goranci i Gjakovës dhe Ramë Isufi i Lubeniqit... Këtë vit u dënuan edhe: Sami Peja, Ibrahim Berisha, Musa Gjuka, Faik Basha, Qazim e Enver Berisha e shumë të tjerë.

- Në vitin 1951 në Gjykatën e Qarkut në Prishtinë u dënuan 11 anëtarë të LNDSH nga Mitrovica(të arrestuar në shtator 1950). Ky grup përbëhej nga: Bejtulla Sahiti (Gushefc),Hajrullah Halili(Doberlluk),Sinan Alija(Broboniq),Imer Ajeti (Koshtovë),Avdyl Haliti (Rahovë), Shefqet Kamberi (Broboniq),Zejnullah Mehmeti (Lip),Zejnel Shabani (Mikushnicë),Hajzer Ferizi (Qabër),Zeqir Rashidi-Rashica(Studime) dhe Bislim Fazliu (Vidishiq).

- Gjatë vitit 1952 burgoset dhe në Prishtinë dënohet grupi i tretë i LNDSH nga Drenica, si: Qazim Zogu,Hamdi Gruda,Bajram Dervishi,Abdullah Cakiqi, Isuf Cakiqi, Jakup Biçinca, Smajl Hoxha,Shaqir Hoxha,Idriz Obrija dhe Milazim Gradica .

- Në vitet 1949-1953 në Kosovë dhe në viset tjera shqiptare u dënuan më shumë vite burgim edhe shumë veprimtarë të tjerë (në grupe dhe veç e veç) si: Ramiz Osmani, Shefki ,Nuhi dhe Musli Osmani, Zylfi Musliu, pastaj - Hamdi Gashi, Ramadan Rexha, Raif Halimi-Cërnica,Xhemil Fluku, Mark Gashi,Ramë Sejdia,Rexhep Dajkoci,Bajram Alija, Rexhep Presheva, Ali Aliu - Presheva,Adem Elshani, Fazli Bega, Kadri Halimi (etnolog), Qamil Luzha,Rexhep Balidemaj (ushtarak nga Martinaj e Gusisë), Mulla Zekë Berdynaj,Sami Peja,Omer Qerkezi,Rexhep Rifati,Brahim Gashi,Haxhi Sylejmani, Bajram Zuka,Xhemë Lah Gashi... e qindra të tjerë për të cilët kërkohet një studim i veçantë .

-Po në vitin 1953 burgoset dhe sipas aktakuzes K 13 R 76/53,denohet grupi i anëtarëve të LNDSH-së nga Llapi: Sabit Kapiti-profesor i Gjimnazit në Podujevë(tani Besianë),Ibrahim Demolli,Xhafer Meta,Nexhmi Sejdiu,Fetah Babatinca,Jusuf Humolli, Shaban Zhjeqi, Shaban Shala, Nuhi Gashi dhe Isuf Ismaili.(Atdhetari Shaban Shala mbytet nga torturat e UDB-së) .

-Në vitet 50-ta dhe 60-ta në Kosovë dhe në viset tjera etnike ,kanë vepruar edhe disa grupime politike, të cilat ishin pjesë përbërëse të LNDSH-së,e këto ishin: 1.“Vatra Kosovare Nacional-Demokratike Shqiptare” (VKNDSH); 2.“Grupi Demokratik Shqipar Kosova” (GDSHK); 3.“Grupi Shqiptar Revolucionar i Maqedonisë” (GSHRM);4. “Grupi Demokrat-Indepedent Shqiptar i Kosovës” (GDISHK);5. Grupi – “Veteranët e Luftës Shqiptare - Rezistenca Malësore (GVLSHRM);6.”Shoqëia Demokratike Shqiptare/IsmaIl Qemali/(SHDSH- "I.Q");7. Lidhja e Vardarit - Besa Demokratike Shqiptare (LV-BDSH) dhe 8.Lidhja Shqiptare e Sharrit (LSHSH) .

-Pas aktivitetit patriotik, kundër regjimit titist, në vitin 1955 në Tetovë me 10 vjet burg dënohet mësuesi Mehmet Gega, Muharrem Jusufi dhe Abdulla Kalishta. Në vitin 1956 me burgime të rënda dënohen disa intelektualë tjerë nga Tetova dhe Gostivari.

-Më 1957 denohen edhe 8 anëtarë të LNDSH-së në Prishtinë:Rexhep Latif Abdullahu,Qemal Novokazi,Shemsi Perani, Rexhep Parteshi,Ibrahim Galimuna, Islam Mumxhiu,Vehbi Ruva dhe Kadër Deva. Të gjithë këta denohen me burg në kohëzgjatje prej 2-12 vjet burg të rëndë me përjashtim të Islam Mumxhiut, i cili lirohet.

-Po këtë vit burgoset dhe dënohet grupi i dytë 9 anëtarësh nga Prishtina: Nusret Novokazi,Rashid Krasniqi,Osman Krasniqi,Emina Krasniqi,Nikë Kajtazi,Ibrahim Binaku, Fehmi Henci, Neki Shehu dhe Mazllum Novokazi.

-Në vazhdën e ndjekjeve të atdhetarëve të LNDSH-së,në Shkup burgoset dhe denohet grupi 14 anëtarësh nga Tetova, Gostivari, Dibra e Ohri:Raif Malaziu, Sherafedin Agai, Adnan Agai, Abaz Dukagjini, Burhan Pasholli, Abdurrahman Taravari,Remzi Pustina,Eshref Hoxha,Naxhi Purde,Abdylaziz Taravari,Mevaip Purde, Rifat Palloshi,Hadi Imami dhe Zeqir Lisi .

-Në verën e vitit 1960 zbulohet grupi i LNDSH- "Votra Kosovare Nacional-Demokratike Shqiptare" i drejtuar nga Shahin Voca i Shalës së Bajgorës. Kjo organizatë kombëtare u themelua me 6 gusht 1952, ku fillimisht aktivitetin e vet e bëri në Gjimnazin e Mitrovicës dhe në shkollën e Stantërgut për t´u shtri brenda një kohe në Prishtinë, Podujevë, Gjilan, Prizren, Shkup e Tetovë, Pejë, Istog etj. Brenda 8 vitesh VK-NDSH-ja në gjiun e vet organizoi 387 anëtarë besnik. Me rastin e zbulimit nga UDB-a arrestohen dhe dënohen 21 anëtarë, prej tyre 4 veta denohen në Gjyqin ushtarak të Zagrebit.

-Gjykata e Qarkut në Prishtinë dhe ajo në Prizren dënuan 17 veta:Ragip Sadikun, Bajram Gashin,Hasan Rexhën,Bislim Fazliun,Muharrem Hysenin,Luz Pacolin, Nuhi Pretenin, Bilall Ramën, Hilmi Badallajn, Ali Isufin, Rraman Jasharin,Ramë Dibranin, Niman Shalën,Sinan Sinanin,Musli Rexhepin,Ibrahim Metajn dhe Niman Kajtazin.

-Ndërkaq në Zagreb më 25.02.1961 në bazë të aktvendimit nr.IK 21/60, gjyqi ushtarak denon: Emin Fazliun me 8 vite burg të rëndë, Baki Dullovin me 2 vjet e 6 muaj, Mehmet Trepçën me 2 vjet dhe Hilmi Ajvazin me 9 muaj burg .

-Shumica e të dënuarve shqiptarë vitet më të rënda të burgut, përveç Idrizovës e Velesit në Maqedoni,Nishit, Beogradit, Pozharevcit... në Serbi, Titogradit në Mal të Zi, Bileqës, Stara Gradishkës, Lepogllavës... në Kroaci, i kaluan më së shumti në sinonimin e ferrit të Dantes në "Goli Otok",ujdhesë në Adriatikun verilindor (Kroaci). Në këtë ujdhesë të xhveshur e me gurë të thepisur, të burgosurit shqiptarë dhe jo vetëm ata, përjetuan ditët më të tmerrshme të jetës së tyre. Rrëfimet e atyre që kaluan nëpër ferrin e Goli Otokut, dëshmojnë për një trajtim të egër e mizor, të papërsëritshëm në historinë e njerëzimit. Qëllimi ka qenë i qartë: jo vetëm thyerja por shkatërrimi i plotë shpirtëror i çdo të burgosuri. Aty është praktikuar shpeshherë rrahja e të burgosurve në mes vete (të burgosurit e vjetër me ata të rinjtë e porsaardhur). Pas punëve të rënda e të mundimshme që bënin gjatë ditës, të burgosurit për çdo mbrëmje ishin të detyruar të kalonin nëpër koridorin e gjallë e të "të penduarve" dhe të udbashëve të çarkëdisur... Në Goli Otok, pra të burgosurit me karakter të thyer e të përbaltur (tipat me imoral) jo vetëm që "vetëqeverisnin" me krejt kampin,por bëheshin edhe xhelatë të atyre që kishin karakter njerëzorë e të pathyeshëm . Ky burg-kamp famkeq u bë edhe varr i shumë të burgosurve,në mesin e të cilëve pati edhe shumë shqiptarë

[Llapi]

KUSH ISHIN MËSIMDHËNËSIT SHQIPTARË QË PËRCILLESHIN KËMBA
KËMBËS NGA UDB-a ,GJATË VITEVE 1945-1952

Ndjekjet,përjashtimet nga procesi mësimorë,keqtrajtimet dhe burgosjet e mësimdhënësve shqiptar në vitet 1945-1952(por edhe më vonë) nga UBD-a jugosllave,ishin dhe mbeten padyshim aktet me te dhimbshme të represionit të përditshëm që përjetonin shqiptarët asokohe në çdo sferë të jetës.UDB-a këtë veprimtari antishqiptare e kryente me përpikëri,në koordinim të plotë edhe me strukturat më të larta partiake e shtetërore .

Në vijim sjellim listat e mësimdhënësve shqiptarë nëpër rrethe,të cilët janë përcjellur këmba këmbës nga syri dhe veshi i regjimit jugosllavë(lexo-serbosllavë) pra nga UDB-a dhe të tillët janë larguar nga procesi mësimorë,madje disa prej tyre do të përfundojnë edhe nëpër kazamatet famekeqija serbe .

I. Rrethi i Dragashit(tani Sharrit):

1.Fuat Ostrozubi
2.Samet Bojaxhia
3.Beqir Destani
4.Emin Bajraktari
5.Jusuf Haklaj
6.Murat Dervishi
7.Nijazi Ostrozubi
8.Rexhep Hakiu
9.Shtjefën Gjoka

(Dosjet e mësimdhënësve të lartëshënuar i ka përgaditur kapiteni i plotfuqishëm i UDB-së Milosav Bllagojeviq me bashkëpunëtorët nga tereni)

II.Rrethi i Graçanicës-Prishtinës

1.Bukurie Berisha
2.Ramadan Hysen Jusufi
3.Pask Staka
4.Mehmet Shaban Kelmendi
5.Ramadan Osmani
6.Adil Hysen Dugolli
7.Ali Ymeri
8.Ali Turbetari
9.Ali Hamdi Krasniqi
10.Bajram Hajrulla Maliqi
11.Ejup Sadiku
12.Emin Xhemë Reçica
13.Halit Bahtir Breznica
14.Halil Berisha
15.Hasan Bajram Ramadani
16.Hysen Neziri
17.Hajdar Jakupi
18.Luigj Ndreca
19.Mehmet Berisha
20.Muharrem Gashi
21.Mumin Jakupi
22.Musli Berisha
23.Myrvete Gjevori
24.Nazmi Topliçani
25.Qazim Hasani
26.Rrahman Latifi
27.Rashit Krasniqi
28.Salih Kolgeci
29.Shefqet Veliu
30.Shefqet Pllana
31.Shemsi Shaban Perani
32.Shenasi Korenica
33.Vesel Pagarusha
34.Zekeria Hajrulla Rexha
35.Zeqir Bajrami

(Dosjet e mësimdhënesve të lartshënuar i kishin përgaditur operativistët e UDB-ës:Kareman Xhema,Remzi Latifi,Aleksandër Naranxhiqi Cen Zherka...!)

III.Rrethi i Gjakovës

1.Abdullah Nush Cekaj
2.Besa Dula
3.Halil Dervish Haxhaj
4.Dritë Halim Spahija(vajza e Halim Spahiut)
5.Jusuf Ibrahimi
6.Sami Shaqir Ahma
7.Serbeze Hysni Brovina
8.Abdurrahman Hysni Koshi
9.Ahmet Nimon Maxhuni
10.Bajram Ahmet Nura
11.Bardh Ukë Nitaj
12.Beqir Kastrati
13.Durmish Nuredin Rizvanolli
14.Hikmet Qamil Kryeziu
15.Latif Shyqri Osaj
16.Marie Ndue Lumezi
17.Mazllum Rrustem Morina
18.Mazllum Shaban Vala
19.Nesibe Jusuf Rizvanolli
20.Ndue Pjetër Gjidoda
21.Qamil Maloku
22.Ramë Ademi
23.Rexhep Dervish Hoxha
24.Shefqet Emra
25.Zef Matej Lumezi
26.Xhahid Limani
27.Xhavit Muhamet Maloku
28.Xhavit Sylejman Spahija

(Dosjet e këtyre mësimdhënësve i ka përgaditur i autorizuari Drejtorisë së UDB-s të rrethit të Gjakovës Jovo Bajat-kapiten i klasit të parë,më 14 shkurt 1952.)

IV.Rrethi i Gjilanit

1.Ahmet sadik Sllamniku
2.Ali Bujiqi
3.Ferid Berisha
4.Halil Llozana
5.Jonuz Hasani
6.Tefik Jakupi
7.Zymber Rrustemi
9.Zymryte Tali
10.Abdurrahman Hafuzi
11.Alie Kadriu
12.Enver Dukagjini
13.Hysen Sherif Selimi
14.Kurtesh Ahmeti
15.Nevruz Nura
16.Njazi Jetullah Fehmiu
17.Qamil Binxhija
18.Reshat Shaqiri

(Dosjet për këta mësimdhënës i ka përgaditur i autorizuari i UDB-së në Gjilan:Dragomir Vukoviqi-kapiten i klasit të parë-,më 14.VI.1952)

V.Rrethi i Gurakocit-Istogut(tani Burimit)

1.Jahja Bërdynaj
2.Kamber Kadri Gjocaj
3.Mejreme Ibrahim Nilaj
4.Seladin Jahja Dacaj
5.Shefqet Beqir Balaj
6.Tahir shaban Metaj
7.Xhemë Sadri Blakaj
8.Zhujë Ker Bardhaj
9.Abdurrahim Sadri Gashi
10.Ali Rexhep Bojaj
11.Bardhec Sejdi Racaj
12.Engjëll Fran Berisha
13.Filip Sebë Krasniqi
14.Jusuf Idriz Kastrati
15.Kosovë Beqir Balaj
16.Murat Bajram Fetahu
17.Qazim Ymer Bicaj
18.Rexhep Musli Podrimaj
19.Rexhep Ismail Kabashi
20.Riza Ibrahim Shatri
21.Rexhë Ali Godanci
22.Tafil Beqir Gashi
23.Vesel Rxhë Fetahaj

(Analizat dhe dosjet për këta mësimdhënës i ka përpiluar kapiteni i klasit të parë të UDB-së Kërsto Kërstiq me bashkëpunëtorët nga tereni...)

VI.Rrethi i Kamenicës

1.Babush Tali
2.Bajram Spahiu
3.Hajdin Hasani
4.Jahi Sylejmani
5.Ilaz Jasharaj
6.Mumin Sali Kastrati
7.Murat Nezir Shkodra
8.Adem Kastrati
9.Ahmet Avdyl Avdimetaj
10.Gani Gashi
11.Faik Jakupi
12.Hamit Hasani
13.Ndue Nekaj
14.Tahir Aliçku

(Përpilimin e dosjeve për këta mësimdhënës shqiptarë i ka bërë udbashi Mladen Angjelkoviq...)

VII.Rrethi i Pejës

1.Abdyl Mehmetaj
2.Ferasete Belegu
3.Frantisek Vaculi
4.Hasan Bajram Ceka
5.Jak Krasniqi
6.Murat Morina
7.Nazlije Katanolli
8.Reshat Potërqi
9.Ali Hadri
10.Arif Bruçi
11.Frrok M.Gojani
12.Hamzë Begolli
13.Halil Agusholli
14.Ismail Berisha
15.Jahja Sapunxhiu
16.Kamber Pajaziti
17.Mafyt Begolli
18.Muharrem Adem Bicaj
19.Muharrem Neziri
20.Murteza Nura
21.Qerim Shaban Kelmendi
22.Rasim Nezir Muharremi
23.Rexhep Meha
24.Rexhep Zenun Lajçi
25.Rrustem Halili
26.Skënder Riza
27.Syrja Xhaferi
28.Shefqet Kelmendi
29.Xhevat Shkreli

(Analizat për këta mësimdhënës i ka bërë Kapiteni i klasit të parë i UDB-së Vujo Vojvodiqi me bashkëpunëtorë të shumtë)

VIII.Rrethi i Podrimes-Rahovecit

1.Abdullah Vesel Dërguti
2.Ali Miftar Berisha
3.Avni Lama
4.Binak Aliçku
5.Haki Rrahman Hazrollaj
6.Mehdi Haraçiu
7.Durak Tahir Mazrekaj
8.Nasi Begolli
9.Osman Asllan Gashi
10.Qazim Shaban Bujupi
11.Ramadan Bujup Kabashi
12.Easim Bajram Bujupi
13.Rrustem Sejdi Thaçi

(Dosjet për këta mësimdhënës i ka përgaditur udbashi për rrethin e Podrimës Enver Sh.Hoxha me bashkëpunëtorë të shumtë nga tereni...)

IX.Rrethhi i Podujevës-Llapit

1.Fahri Islam Ajvazi
2.Shaqir Rifat Hyseni
3.Ilaz Smajl Neziri
4.Zeqir Hoxha
5.Ibrahim Mustafa
6.Sadik Sabit Gjoni
7.Shaban Shaqir Zhjeqi
8.Rifat Ramë Haliti
9.Ibrahim Demolli
10.Rrustem Avdi Emini
11.Ramadan Rama
12.Vesel Gashi
13.Rrahim Ramadani
14.Islam Hamit Selimi
15.Hasan Hamit Islami
16.Bejtë Llapashtica
17.Rifat Thaçi

(Dosjet i ka përgaditur Kapiteni i UDB-s Sveto Roganoviq me bashkëpunëtorët nga tereni)

X.Rrethi i Prizrenit-Sharrit

1.Abedin Mustafë Imami
2.Ali Jonuz Rexha
3.Arsim Ibrahim Fehmiu
4.Hamzë Selim Kabashi
5.Hysen Musë Shehzade
6.Ilaz Shani Llausha
7.Lina Simon Çupërjani
8.Nebil Behlul dino
9.Rasim Selim Rexhepi
10.Selman Abaz Kabashi
11.Tefik Hasan Zhuri
12.Vesel Muharrem Guraziu
13.Zenun Kadri Çolllaku
14.Zef Pashk Bytyqi
15.Xhafer Nerhila Xërxa
16.Xhavit Ahmet Vërbnica
17,.Bejtullah Selim Emrullahu
18.Fevzi Vesel Nojani
19.Hasan Hakiu
20.Hatixhe Rifat Misirli
21.Myvedete Daut Kosova
22.Qamil Ethem Krasniqi
23.Syrie Murteza Shehdula
24.Talat Jakup Paçarizi
25.Veronika Shan Shahta

(Dosjet për këta mësimdhënës i ka përpiluar majori i UDB-së Stanisllav Gërkoviqi me bashkëpunëtorët nga tereni…)

XI.Rrethi i Sitnicës-Lipjanit

1.Abdullah Halil Kongjeli
2.Demir Salih Rexhepi
3.Hamdi Rexhep Bislimi
4.Yzeir Emrush Hysiqi
5.Jusuf Salih Naziri
6.Kadri Banush Hoxha
7.Nezir Selim Kurteshi
8.Refki Ruzhdi Bikliqi
9.Shyqri Bajram Ademi
10.Adem Bejtullah Blakçori
11.Dalip Shaban Shabani
12.Enver Selman Ademi
13.Hysen Shaban Hyseni
14.Hysen Mustafë Tmava
15.Jakup Bajram Shabani
16.Mehmet Ymer Reçica
17.Mustafë Shaqir Baftiri
18.Nazmi Abdullah Zymberi
19.Nebehate Riza Hoxha
20.Osman Metush Qorolli
21.Qemail Selman Ademi
22.Rexhep mUstafë Reçica
23.Sabit Bajram Ahmeti
24.Sadik Bali Bllaca
25.Sylejman Ahmet Mehmeti
26.Shemsi Sahit Bylkbashi
27.Shyqri Maksut Reçica
28.Xhevat Ruzhdi Aliu

(Dosjet për këta mësimdhënës i ka hartuar kapiteni fuqiplotë Zhivorad Boshkoviq...)

XII.Rrethi i Suharekës

1.Hazir Ibrahim Kuçi
2.Musli Kadriu
3.Rifat Kuçi
4.Sheqer Halit Tafarshiku
5.Shemsie Hasan Bllaca
6.Bahtiar Sertollaj
7.Eshref Beqir Berisha
8.Feriz Ajet Bytyqi
9.Hajrush Beqir Berisha
10.Haki Hoxha
11.Hirmete Hoxha
12.Islam Ymer Berisha
13.Refki Rexhep Telaku
14.Shukri Thaçi
15.Ukë Kabashi
16.Xhafer Ahmet Kabashi

(Dosjet për mësimdhënësit e mësipërm i ka përpiluar kapiteni i UDB-së në Suharekë Milorad Lekiq dhe i ka dërguar UDB-së krahinore në Prishtinë)

XIII.Rrethi i Vitisë

1.Hamit Alidemaj
2.Nuhi Shabani
3.Ramiz Nuhi Ademi
4.Rashid Alidemaj
5.Sabri Azemi
6.Sabri Nezir Vata
7.Shukri Ukshin Hoxha
8.Tahir Berisha
9.Hysen Liman Meha
10.Jetish Vishi

(Dosjet i ka përpiluar kapiteni famkeq i UDB-së Veselin Cvetkoviq me bashkëpunëtorët nga tereni.)

XIV.Rrethi i Vushtrrisë

1.Ferid Xhemë Mulaku
2.Isak Ramiz Buçinca
3.Ukë Ethem Plakolli
4.Bedina Jusuf Korenica
5.Beqir Adem Krasniqi
6.Hylkije Venhari
7.Hasan Zymer Çunaj
8.Islam Shyqri Spahija
9.Mehmet Dinë Docaj
10.Shaban Mjekiqi
11.Shyqri Ismail Venhari

(Dosjet për këta mësimdhënës i ka përgaditur kapiteni i UDB-së Milosav Bojoviq…)

XV.Rrethi i Mitrovicës dhe qendrat Skënderaj e Ferizaj

a.Mitrovicë
1.Ehat Prekazi
2.Muhamet Fusha
3.Taip Perjuci
4.Shemsidin Hadri....
b.Skënderaj
1.Mehdi Abazi
2.Zenel Bala
3.Muharrem Satora
4.Ramadan Vrellaj
5.Ahmet Krasniqi
c.Ferizaj
1.Ali Mehmet Maloku
2.Hanife Tahir Sylejmani
3.Fatmir Ibrahim Feliu
4.Nasibe Zhuri
5.Kariman Safet Selimi
6.Zylfije Karimani
7.Viktorie Sopi
8.Muharrem Haxhi Kasumi
9.Murtez Sadik Braiqi
10.Muharrem Jakup Rexhepi
11.Qazim Murat Elezi *

(*AK,f.OKKM,k.135.inventari :nr.10446,nr.10447,nr.10448,nr.10450,nr.10452,nr.1 0454,nr.10455,nr.10457,nr.10458,nr.10459,-Lista e 18 rretheve të UDB-së krahinore,deri në vitin 1952

[panchovilla]

Postuar më parë nga Llapi

KUSH ISHIN EKZEKUTUESIT E DENIMEVE TË MIJËRA ATDHETARËVE SHQIPTARË- GJATË VITEVE 1950-1990

Gjyqtarët dhe prokurorët që vepruan me urdhëra të UDB-së dhe të strukturave politike e shtetërore të kohës ishin:

1.Arif Korapi-gjyqtar
2.Ali Abdullahu
3.Ismail Xhemaili
4.Bozhidar Zuloviq
5.Dragolub Neshiq
6.Rexhep Kryeziu
7.Abdyl Demë Hoxha
8.Branko Zhuiq
9.Radosllav Cerovqanin-prokuror
10.Vasilije Gjorgjeviq
11.Vidak Petroviq-gjyqtar
12.Isa Omeragiq
13.Pavle Armush
14.Mirko Spasiq
15.Shaqir Zogaj
16.Ratomir Paternogiq
17.Mustafë Hoxha
18.Vebi Memeti
19.Sefë Sherifi
20.Tuna Tomiq
21.Millorad Llazareviq-prokuror
22.Tahir Ibrani-gjyqtar
23.Ramo Vodopiq-prokuror
24.Zhivojin Cvejiq-gjyqtar
25.Sahit Meraku
26.Sherif Boshnjaku
27.Trajko Angjelkoviq
28.Osman Bytyqi
29.Sefedin Bakalli
30.Lubomir Veloviq
31.Zyhdi Sadiku
32.Minush Xërxa
33.Hazir Haziri
34.Tefik Shala
35.Nebih Qena
36.Mirko Matoviq-prokuror
37.Nazmi Juniku-gjyqtar
38.Beqir Shehi
39.Mehmet Spanqaliu
40.Isak Nishevci
41.Durmish Koçinaj
42.Shefqet Bytyqi
43.Durak Jashari-gjykatës hetues
44.Mr.Halil Kelmendi-prokuror
45.Fehmi Gashi-gjyqtar
46.Hasan Berisha
47.Metush Sadiku
48.Azem Emini
49.Qazim Goxhufi
50.Maksimoviq Dojqin
51.Njazi Burgideva-prokuror
52.Riza Loci-gjyqtar
53.Orhan Basha
54.Bajram Blakaj
55.Orhan Rekathati
56.Ilaz Alija
57.Mentor Qoku
58.Verosllava Dimiq,
59.Reshat Millaku-prokuror
60.Ymer Osaj-gjyqtar
61.Sllobodan Zhivkoviq
62.Ukë Muçaj
63.Adem Gorani
64.Ibish Maraj
65.Kërsto Radoviq
66.Tadej Rodiqi
67.Nikë Lumezi
68.Refik Halili
69.Sabit Sylaj
70.Sherif Selishta
71.Qerim Metaj
72.Ndue Selmanaj
73.Ismet Emra
74.Riza Fazlu
75.Metush Latifi
76.Xhevat Halili
77.Halil Halilaj
78.Miftar Jasiqi-prokuror
79.Qazim Tolaj-gjyqtar
80.Masar Pirana
81.Aqif Tuhina
82.Nekibe Kelmendi
83.Bujar Juniku
84.Aziz Rexha
85.Kapllan Baruti-prokuror
86.Ruzhdi Kozmaçi
87.Flamur Kelmendi
88.Hamit Gashi
89.Jakup Gurmani
90.Selman Ukaj
91.Xhemajlije Mustafa
92.Zeqir Bërdynaj
93.Muharrem Skënderi-gjyqtar
94.Jusuf Mejzini
95.Sylejman Limani
96.Ahmet Ahmeti
97.Bajrak Kadriu
98.Sali Duja
99.Safet Gorani
100.Pjetër Përgjokaj
101.Skënder Morina-gjykatës hetues
102.Nikollë Vazura-gjyqtar
103.Shefki Sylaj
104.Abdylselam Seladini
105.Mahmut Halimi
106.Kadri Sylaj
107.Shefki Sylaj
108.Nikollë Gegaj
109.Gani Rexha
110.Rifat Abdullahu
111.Sudan Gorani
112.Hilmi Zhitia
113.Shaban Berisha.....................
Kjo listë nuk është e përfunduar!

A hy te kjo liste Fadil Hoxha?

[Llapi]

KUSH ISHIN KREATORËT E POLITIKËS...NË STRUKTURAT PUSHTETORE TË KOSOVËS-1945-1990


Pas”çlirimit” të Kosovës(1945...)u formuan edhe strukturat udhëheqëse të pushtetit.Kryesinë e “Komitetit Qarkor për Kosovë e Metohi/Kosmet/” e përbënin:

1.Miladin Popopviq-sekretar politik
2.Dushan Mugosha-sekretar organizativ
3.Pavle Joviqeviq-anëtar
4.Fadil Hoxha-anëtar
5.Boshko Çakiq-anëtar
6.Xhavit Nimani-anëtar
7.Kërsto Filipoviq-anëtar
8.Spasoje Gjakoviq-anëtar
9.Ismet Shaqiri-anëtar
10.Mito Milkoviq-anëtar
Nga 10 komitetli vetëm 3 shqiptarë...!!!

Asokohe në”Kosmet” kishte 7 komitete të rrethit të PKJ-së... dhe sekretarë të komiteteve ishin:

1.Sekretar i Komitetit të Prishtinës-Zhivojin Quraqiq-Sërgja
2.Sekretar i Komitetit të Mitrovicës-Milija Kovaçeviq
3.Sekretar i komitetit të Pejës-Misho Miqkoviq
4.Sekretar i Komitetit të Gjakovës-Xhevdet Hamza
5.Sekretar i Komitetit të Prizrenit-Predrag Ajtiq
6.Sekretar i Komitetit të Ferizajit-Tankosava Simiq-Ana
7.Sekretar i Komitetit të Gjilanit-Vlada Popoviq
Nga 7 sekretarë vetëm 1 shqiptarë...!!!

Ndërkaq në pozita më të larta partiake e pushtetore:
-Në kryesinë e Federatës jugosllave;
-Në Komitetin Qëndror të LK të Jugosllavisë;
-Në Këshillin Ekzekutiv Federativ;
-Në Komitetin Qëndror të LK të Serbisë;
-Në Këshillin Ekzekutiv të Serbisë;
-Në Kuvendin e Serbisë;
-Në Komitetin Krahinor të Kosovës;
-Në Kuvendin e Kosovës;
-Në Këshillin Ekzekutiv të Kosovës;
dhe në strukturat tjera të pushtetit në Kosovë,
nga vitet 1946-1990 ishin:

1.Gjoko Pajkoviq,
2.Dushan Mugosha,
3.Mehmet hoxha,
4.Sinan Hasani,
5.Kolë Shiroka,
6.Veli Deva,
7.Pavle Joviqeviq,
8.Elhami Nimani,
9.Fadil Hoxha
10.Mita Milkoviq,
11.Kërsta Filipoviq,
12.Predrag Ajtiq,
13.Ismet Shaqiri,
14.Asllan Fazlia,
15.Misha Miqkoviq,
16.Mehmet Maliqi,
17.Ali Shukria,
18.Xhevdet Hamza,
19.Ymer Pula,
20.Iliaz Kurteshi
21.Dushan Ristiq,
22.Jovo Shotra,
23.Millosh Sekuloviq,
24.Katarina Patërnogiq-Cica,
25.Ibrahim Tërnavci,
26.Ilia Vakiq,
27.Pajazit Nushi,
28.Enver Rexhepi,
29.Enver Gjergjeku,
30.Ilaz Ilazi,
31.Bogolub Nedelkoviq,
32.Mustafa Sefidini,
33.Ymer Jaka,
34.Sali Nushi,
35.Bahri Oruçi,
36.Rrahman Morina,
37.Azem Vllasi,
38.Ekrem Arifi,
39.Nebih Gashi,
40.Negjo Borkoviq,
41.Nazmi Mustafa,
42.Rexhep Gashi,
43.Hysamedin Azemi,
44.Riza Sapunxhiu,
45.Isen Kajdomçaj,
46.Shefqet Jashari,
47.Branko Shkemaroviq,
48.Bajram Selani,
49.Kaçusha Jashari,
50.Remzi Kolgeci,
51.Jusuf Zejnullahu,
52.Mazllum Beqa,
53.Muhamet Bicaj,
54.Jusuf Karakushi,
55.Seladin Skeja,
56.Lekë Vuksani,
57.Isa Mustafa,
58.Momçillo Trajkoviq,
59.Tomisllav Sekuliq,
60.Ismail Ramajli,
61.Ramë Alihajdari
62.Rexhep Hamiti,
63.Shaban Hyseni
64.Ferat Ymeri
65.Sylë Maxheraj
66.Muhamet Mustafa
67.Daut Jashanica
68.Vukashin Jokanoviq
69.Melihate Tërmkolli
70.Bashkim Hisari
71.Xhymret Selmani
72.Musa Juniku
73.Hazir Susuri
74.Rexhep Hoxha(goran)
75.Zoran Stijoviq
76.Mehmet Ajeti
77.Bajram Haskaj
78.Gani Jashari
79.Sonja Shqepanoviq
80.Sreten Martinoviq
81.Momçillo Trajkoviq
82.Shefqet Hoxha
83.Radoica Zhizhiq
84.Raif Vërbnica
85.Ferat Ahmeti
86.Kurtesh Salihu
87.Ismet Jashari
88.Çerkin Bytyqi
89.Sanije Veseli
90.Syrja Popovci
91.Ymer Koçinaj
92.Iliaz Ramajli.....
...........................

Kjo listë e pushtetarëve nuk përfundon këtu...!!!

[Llapi]

KUSH E PËRBËNTE STRUKTURËN E OZN-së-UDB-së NË KOSOVË NË VITET 1945-1990?!

Ata që përbënin strukturat udhëheqëse të këtij shërbimi famëkeq dhe që përgaditën mijëra procese gjyqësore në bashkëpunim me strukturat politike në Kosovë,kundër atdhetarëve shqiptarë,ishin:

1.Çedo Mijoviq
2.Sedo Topalloviq
3.Rajko Vidaçiq
4.Miqa Mijushkoviq
5.Lluka Tomanoviç
6.Vllado Shilegoviq
7.Budimir Gajiq
8.Milosllav Bllagojeviq
9.Andrija Vujoviq
10.Radomir Bojaniq
11.Novak Samargjiq
12..Kosta Mihajlloviq
13.Radovan Tapushkoviq
14.Jovan Rosandiq
15.Gojko Medenica
16.Mirko Iliq
17.Zhivko Gjurishiq
18.Vesho Cvetkoviq
19.Drago Cërnigiq
20.Angjellko Armush
21.Shaban Kajtazi
22.Xhevdet Hamza
23.Mehmet Shoshi
24.Jusuf Karakushi
25Mustafa Sefidini
26.Xheladin Beqiri
27.Istref Sadikaj
28.Bedrush Shala
29.Cvetko Llakoviq
30.Jakup Hoti
31Ahmet Asllani
32.Sahit Meraku
33.Bafti Jakupi,
34.Pavle Jelisaviq
35.Mehmet Haskaj
36.Ibush Kllokoqi
37.Drago Dragojeviq
38.Muharrem Dana
39.Sllobodan Mijoviq
40.Asllan Sllamniku
41.Shefqet Hashani
42.Svetisllav Dollasheviqi
43.Zenun Shala
44.Naip Hoxha
45.Refik Tashi
46.Metush Sadiku
47.Zejnullah Shala
48.Hasan Mehmeti
49.Shefqet Obria
50.Rajko Çalloviqi
51.Metë Kuqi
52.Ramçe nga Prizreni
53Ahmet Dobruna
54.Faruk Mehmeti
55.Mexhid Beqiri
56.Lutfi Ajvazi
57.Hajredin Bujupi
58.Ramush Isaku
59.Sahit Zogaj
60.Halim Hajdari
61Bashkim Qerkini
62.Osman Veliqi
63.Fahredin Sllamniku
64.Imer Sllamniku
65.Xhemajl Bilkiqi
66.Hyzer Ahmeti
67.Nexhmedin Mehmeti
68.Hasan Salihu
69.Nevzat Jashari
70.Ahmet Blakçori
71.Zenel Hoti
72.Ismet Haziri
73.Pal Selmani
74.Imer Kuçi
75.Naman Sijarina
76.Ejup Azemi
77.Ali Halili
78.Jusuf Hashani
79.Shaban Hoti
80.Shaqir Krasniqi
81.Pashk Berisha
82.Zeqir Hasangjekaj
83.Mustafë Aliu
84.Xhafer Kaliqani
85.Adem Ibishi
86.Ramadan Ferizi
87.Avni Sadriu
88.Nexhdet Gjoci
89.Sahit Ismajli
90.Ismail Gërbeshi
91.Ejup Bajgora
92.Sllobodan Mijoviq
93.Bejtush Beka
94.Ismet Baleci
95.Kemajl Shabani
96.Xhavit Kuçi
97.Isa Bunjaku
98.Zyber Zyberi
99.Sylejman Salihu
100.Hakif Latifi
101.Hashmet Baxhaku
102.Hilmi Syla
103.Rifat Berisha
104.Bajram Munishi
105.Haki Velija
106.Hasan Shahini
107.Muamer Novobërdaliu
108.Drita Novobërdaliu
109.Ahmet Delia
110.Ejup Kamerolli
111.Murat Tërnava
112.Ibush Kllokoçi
113.Lorenc Selmani
114.Refik Tashi
115.Faik Nura
116.Sabah Muhaxheri
117.Sabit Myftari
118.Ndrec Preni
119.Selim Ndrecaj
120.Ali Vllasi-vëllau i Azem Vllasit
121.Xhafer Bejiqi
122.Hajredin Bujupi
123.Bejtush Beka
124.Qerim Sllamniku
125.Abaz Ajvazi
126.Hajrulla Jashari
127.Zejnulla Hajrizi
128.Halit Hasani
129.Nexhmedin Ajeti
130.Hilmi Hasani
131.Dërgut Jakupi
132.Ilaz Maxhuni
133.Enver Dragusha
134.Demë Mujaj
135.Abdurrahman Mulla
136.Enver Kelmendi
137.Jakup Llonçari
138.Nazif Zymberi
139.Hasan Banushi
140.Kajtaz Bacaj
141.Halit Muhaxheri
142.Vesel Krasniqi
143.Latif Dulla
144.Daut Morina
145.Isa Kastrati
146.Glauk Dulla
147.Astrit Koshi
148.Zenel Celina
149.Musa Jorganxhiu
150Jusuf Konstandini
151.Kemajl Celina
152.Xhemali Shasivari
153.Hysen Bajrami
154.Qerim Buzhala
155.Hasan Rrystemi
156.Ilaz Vranovci
157.Shefazim Tërshnjaku
158.Lulëzim Neziri
159.Mustafë Maliqaj
160.Azem Haliti
161.Shaban Maloku
162.Hysni Topalli
163.Bajram Luri
164.Hebib Koka
165.Avdi Musa
166.Hamëz Shefkiu
167.Raif Sërmaxhaj
168.Xhavit Basha
169.Aliriza Osmani
170.Mehmet Neziri
171.Fatmir Dërmaku
172.Halim Hajdari
173.Naser Shavelli
174.Fadil Ibrahimi
175.Avdi Maliqi
176.Ramadan Sërmaxhaj
177.Sejdi Kastrati
178.Emin Kastrati
179.Haki Haziri
180.Ramadan Syla
181.Selim Brosha
182.Faik Nura
183.Musa Bajgora

Kjo listë e gjatë nuk përfundon këtu...!!!

[Llapi]

Veprimtaria antishqiptare e KOS-it!!!

PERSEKUTIMI,GJYKIMI DHE VRASJA E SHQIPTARËVE NË”APJ”NGA SHËRBIMI I SAJ “KOS” 1981-1991!!!

Gjatë periudhës 1981-1991 policia serkrete e Armatës Jugosllave”Kontra Obaveshtajna Sluzhba-Shërbimi Kundërspijunues”në koordinim me gjykatat ushtarake pëtgadfiti dhe ekzekutoi mëse 70 procese të montuara politike dhe në këto procese u denuan me burg në kohzgjatje të ndryshme mëse 1.100 oficerë dhe ushtarë shqiptarë.Dhe në vargun e këtyre proceseve me këtë rast spikas procesin kundër 9 oficerëve dhe ushtarëve shqiptarë të mbajtur më 10 mars 1986 në Sarajevë.Në këtë proces të montuar politik janë nxjerrë para Gjykatës ushtarake këta oficerë e ushtarë:

1.NAIM MALOKU-kapiten(Posta ushtarake 2480),Lubjanë),i lindur në Llabjan të Pejës;
2.XHAFER JASHARI-kapiten i klasit të pare(I)(posta ushtarake 3566 Zagreb),i lindur në Koshutovë të Mitrovicës;
3.FADIL HAKIU-toger(Posta ushtarake Gornji Milanovac),i lindur në Greme të Ferizajt;
4.FADIL DEMIRI-student i vitit të V në Akademinë Ushtarake(Posta ushtarake 3566/1 Zagreb),i lindur në Suhogërllë të Skënderajit;
5.RAMADAN GASHI-rreshter i klasit të parë(I)(Posta ushtarake 2709 Sarajevë),i lindur në Grebnik të Klinës;
6.RRAHIM BYTYQI-Dhjetar(Posta ushtarake 2539/2 Ribnicë),i lindur në Ferizaj;
7.ZEQIRIA HYSENI-ushtar(Posta ushtarake 4084/2),i lindur në Vushtrri;
8.XHEMAIL ISMANI-ushtar(Posta ushtarake 9084/2 Mostar),i lindur në Radushë-Saraj në Shkup;
9.SHEFQET TAHIRI-ushtar,student i Akademisë Ushtarake(Posta ushtarake 3566 Zagreb),i lindur në fshatin Rekë të Mitrovicës.


LISTA E USHTARËVE TË VRARË NË “APJ” GJATË VITEVE 1981-1991
/Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe të Lirive të Njeriut-Prishtinë/

1.Sami Ali Gashi(1961)-student në Prishtinë.Shërbente në Vërshac-Vojvodinë.Vdes në Beograd më 06.07.1981.

2.Besim Xhemail Bajraktari(1958)-Gjakovë.Vdes në Banjallukë-Bosnjë,më 05.08.1981.

3.Halil Abib Hajrullahu(1958),fshati Banullë-Lipjan.Vdes në Split,më 02.09.1981.

4.Shaban S.Prushi(1961),fshati Zylfaj-Gjakovë.Vdes në Banjallukë.më 22.09.1981.

5.Sami Shani Krasniqi(1956),fshati Buqe-Dragash.Vdes në Novo Mesto-Sllovenio,më 16.09.1982.

6.Rasim Ramadan Zeka,fshati Metergovc-Podujevë.Vdes në Sinj-Kroaci,më 07.06.1982.

7.Izeir Rrustem Sadiku,student(1957),fshati Rahovicë-Preshevë.Vdes në Split-Kroaci,më 11.04.1982.

8.Nazmi Abdullah Muja,fshati Gradicë-Gllogovc.Vdes në Mostar-Bosnje,më 11.04.1982.

9.Hasan Talat Sezairi(1959) Gostivar-Maqedoni.Vdes në Krivolak,më 15.07.1982.

10.Musë Ramadan Hoxhaj(1963)fshati Bellanicë.Vdes në Split,më 03.05.1983.

11.Adem Binak Osmanaj,bujk(1964)fshati Prekallë-Istog.Vdes në Prokuple më 30.05.1983.
12.Enver Selman Elezi,student(1964) Shkup.Vdes në Divulle-Split,më 04.06.1983.

13.Murat Muharrem Jusufi,maturant(1965) fshati Haraçinë-Shkup.Vdes në Lubjanë më 04.06.1983,një javë pas shkuarjes në ushtri.

14.Mustafa Arif Pantina(1963)fshati Glarevë-Klinë.Vdes në Derventë,më 01.08.1983.

15.Naser Shaqir Gashi(1962) fashati Kopiliq i Poshtëm-Skënderaj.Vdes në Shetinska Gora-Slloveni,më 10.06.1984.

16.Agron Haxhi Ferizaj(1957)fshati Kodrali-Deçan.Vdes në Baçka Topolla,më 23.08.1984.

17.Abedin Selman Balaj(1954)fshati Korrotocë e Epërme-Gllogovc.Vdes në Cele-Slloveni më 07.03.1982.

18.Mujë Rexhë Muçaj,vdes në Benkovc,më 23.04.1985.

19.Fadil Selim Bërdynaj,maturant fshati Radavc-Pejë.Vdes në Mitrovicë të Kroacisë,më 24.06.1985.

20.Ejup Fezë Sahiti(1958) e vrasin 12 ditë para se ta kryente shërbimin në ushtri.

21.Sami Daut Shabani,student(1962)fshati Zaskok-Ferizaj.Pjesëmarrës i kryengritjes të vitit 1981.Vdes në spitalin e Zagrebit,më 07.02.1986.

22.Haki Rexhep Shatri,stomatolog i diplomuar(09.07.1958)fshati Tomoc-Istog.Vdes në Sarajevë ,më 02.02.1986.

23.Inajet Istrefi(1966)fshati Veleshtë-Strug.Vdes në Petro Varadin-Vojvodin,më 12.06.1986.
24.Erdogan Alajdin Morina(1959),Prizren.Vdes më 02.12.1986.

25. Niman Zymer Bajgora(1959)Vushtrri.Vdes në Nish,më 14.01.1987.

26.Miftar Sylë Tali(1960),fshati Babaj i Bokës-Gjakovë.Vdes në Kutina,më 22.04.1987.

27.Mustafa Mumin Ramadani,fshati Bozofc-Tetovë.Vdes në Strumic,më 27.04.1987.

28.Aziz Sadik Kelmendi(1967)fshati Karaçicë-Lypjan.E vrasin në Paraqin më 03.09.1987.
29.Ibrahim Jusuf Kastrati(1961)fshati Turjakë-Rahovec.Vdes në Pozharevc më 03.09.1987.

30.Qani Muharrem Shabani(1965)Rahovec.Vdes në Pulë,më 05.11.1987.

31.Raif Muharrem Isufi(1960)fshati Kotorr-Skënderaj.Vdes më 05.12.1987.

32.Naim Ramadan Ajgeri(1968).Vdes në spitalin e Beogradit,më 1988.

33.Naser Xhafer Gashi(1969)fshati Orrobërdë-Istog.Vdes në Ribnic-Slloveni,më 15.05.1988.

34.Afrim Muhamet Lushtaku(1966)fshati Prekaz i Poshtëm-Skënderaj.Vdes në Ribnic-Slloveni,më 28.06.1988.

35.Osman Hajdar Ismaili(1968)fshati Gërdovc-Medvegj.Vdes në Podgoricë,më 08.07.1988.

36.Enver Shaban Ramadani(1970)fshati Brojë-Skënderaj.Vdes në Viroviticë-Kroaci,më 15.01.1989.

37.Xhavit Alush Berisha-vdes në vitin 1988.

38.Halim Shaqir Litaj(1970)Klinë.Vdes në Doboj,më 04.09.1989.

39.Vahidin Xhemshit Hajrizi(1969)fshati Kuklibeg-Dragash.Vdes në Divule-Split.Është vrarë më 26.04.1990.

40.Jetullah Haxhi Desku,vdes në vitin 1990.

41.Xhevdet Haradin Aruçi(1986)Rezallë-Skënderaj.Vdes në Tuzëll,më 26.06.1990.

42.Fatmir Adem Tafaj(1970)fshati Grajkovc-Suharëkë.Vdes më 25.08.1990,në Velika Goricë.

43.Ivan Pashko Perishiq,Janjevë(kroat).Vdes më 13.10.1990 në Kërçovë.

44.Rexhep Ismet Blakaj(1963)fshati Jabllanicë e Vogël-Pejë.Vdes në Virovitcë-Kroaci,më 1985.

45.Enver Hasi,fshati Poroj-Tetovë.Vdes më 1985.

46.Izet Bedri Bushi(1971)fshati Pustenik-Kaçanik.Vdes në Qupri,më 11.01.1991.
47.Lulzim Faik Rexhepi(1967)fshati Zabel i Poshtëm-Gllogovc.Vdes në Virovitic-Kroaci,më 16.01.1991.

48.Burim Sherif Behramaj(1972)Mitrovicë.Vdes në Beograd,më 25.10.1991.

49.Abedin Sabit Krasniqi(1970)Bellaqevc-Fushë-Kosovë.Vdes në Beograd,më 03.11.1991....

Kjo listë nuk është e përfunduar....!!!

[Llapi]

2.SA SHQIPTARË U PERSEKUTUAN,U BURGOSËN E U SHPËRNGULËN ME DHUNË NGA REGJIMI DHE UDB-a JUGOSLLAVE...1945-1990

-Prej vitit 1944-1957 nëpër burgjet jugosllave kanë kaluar mbi 13 000 shqiptarë,pa i llogaritur këtu të vrarët dhe të zhdukurit.Së këndejmi vetëm në vitet 1944-1951 OZN-a dhe UDB-a ka likuduar 68-72.000 shqiptarë

-Jugosllavia si shtet e veçanërisht UDB-a (që u konsiderua si pushtet mbi pushtet) me qëllim të shpërnguljes së shqiptarëve aplikojë të gjitha format e diskriminimit ndaj tyre në Kosovë dhe viset tjera,si dhe i shfrytëzoi të gjitha kontaktet me shtetet tjera të Ballkanit ,për realizimin e këtij qëllimi. Më 18 shkurt 1953 Jugosllavia,Greqia dhe Turqia arritën një marrëveshje për miqësi dhe bashkëpunim dhe në kuadër të një serie bisedimesh atë vit përfaqësuesit jugosllavë dhe turk J.B.Tito-Fuat Kyprili në Split nënshkruan edhe një marrëveshje,të quajtur si”marrëveshje xhentelmene”,me të cilën u ripërtri konventa shtetërore jugosllave-turke e vitit 1938,për shpërnguljen e shqiptarëve ...në Turqi.

-Në bazë të hulumtimit sistematik të dy shërbimeve konzullare (sektorit të pasaportave) jugosllave dhe turke, dëshmohet se në periudhën 1951-1968 prej Jugosllavisë në Turqi janë shpërngulur 414.500 shqiptarë... ndërsa gjatë periudhës në fjalë (bazuar në statistikat sekrete jugosllave) në Kosovë ishin sjellur në heshtje 63.000 kolonë sllavë, prej të cilëve, pas rënjes së Rankoviçit (1966) duke mos u duruar një farë "barazie" me shqiptarët, shumica prej tyre udbash e kriminelë marrin ikën për Serbi.

-Ndërkaq sipas statistikave të publikuara më vonë del se në periudhën 1952-1965 per ne Turqi janë shpërngulur: 452.371 shqiptarë.Shperngulja është bërë me këtë dinamikë:
Më 1952---------------------------- 37.000 veta
Më 1953---------------------------- 19.300 “
Më 1954---------------------------- 17 500 “
Më 1955---------------------------- 51.000 “
Më 1956---------------------------- 54.000 “
Më 1957---------------------------- 57.710 “
Më 1958---------------------------- 41.300 “
Më 1959---------------------------- 32.000 “
Më 1960---------------------------- 27.980 “
Më 1961---------------------------- 31.600 “
Më 1962---------------------------- 15.910 “
Më 1963---------------------------- 25.720 “
Më 1964---------------------------- 21.530 “
Më 1965---------------------------- 19.821 “.

Në ato vite me dhunë detyrohen të shpërngulen edhe mijëra shqiptarë, kryesisht nga Mali i Zi (nga Hoti, Gruda, Plava, Gucia, Vuthaj, Ulqini, Tivari, Triepshi, Shpuza, Kraja etj.) për në SHBA, Kanada, Australi e vende të tjera tejoqeanike.

-Në dimrin e vitit 1955/56 UDB-a organizon aksionin për mbledhjen e armëve dhe gjatë këtij procesi të dhunshëm u keqtrajtuan në format më mizore mëse 30.000 shqiptarë.Në këtë ekspeditë udbeske,nga rrahjet dhe torturat u mbytën 103 shqiptarë,ndërsa u gjymtuan për jetë rreth 10.000 të tjerë...!!!

-Sipas të dhënave policore jugosllave deri në vitin 1966 janë burgosur dhe dënuar më shumë vite burg të rëndë për mbi 280 000 shqiptarë,por burgosjet nuk kanë rreshtur as në periudhën 1969-1980,1980-1990.Ta zëmë vetëm në periudhën 1979-1991 sipas të dhënave të proveniencës politike e policore jugosllave në Kosovë,rreth 900.000 shqiptarë tjane burgosur,dhe prej tyre 750.000 në Kosovë dhe 150.000 në viset tjera ku jetojnë shqiptarët si :në Maqedoni,në Mal të Zi,në Serbi,në Bosnje,në Kroaci,në Slloveni...!!!

-Ndërkaq,gazeta-“Rilindja” e datës 26 tetor 1988 boton një shkrim me titull:”Gati 500.000 vetë kanë kaluar nëpër sitën e organeve të punëve të brendshme” dhe ky konstatim nxirret nga deklarata e ish-sekretarit krahinor të Punëve të Brendshme dhe ish-kryetar i Komitetit Krahinor të LK të Kosovës Rrahman Morina.Z.Morina me këtë rast thotë se:”Prej vitit 1981 e deri më tash(tetor 1988)organet e SPB-së(UDB-së)kanë ngritur padi penale kundër 75.223 personave dhe fletë denoncime kundër 95.030 vetave.Ndërkaq ndaj 314.120 vetëve të tjerë,janë marra masa të tilla si:paraburgim,arrestime(mënjanim nga liria),thirrje në organet e punëve të brendshme...!!!” Në një lajm tjetër të botuar më 6 nëntor 1988 po në këtë gazetë(Rilindje),sipas të dhënave nga vet sekretariati Krahinor i Punëve të Brendshme të Kosovës rrezulton se:”Vetëm brenda vitit 1986-1987 dhe 6 muajve të parë të vitit 1988 dënime të ndryshme u janë shqiptuar 182.776 shqiptarëve!!!”

[Llapi]

ME DËSHMITË E ZEKERIA CANËS,ALI ALIUT,FAHREDIN GUNGËS...NË
MARS 1959 ADEM DEMACI DENOHET ME 5 VJET BURG TË RËNDË!!!

Më 19 nëntor 1958 UDB-a jugosllave(lexo-serbosllave) e burgos për herë të parë atdhetarin Adem Demaçi dhe në arsyetimin për paraburgimin e tij,thuhet:”Për arsye se ka vepruar armiqësisht kundër rregullimit shtetëror dhe shoqëror të RFPJ-së,ngase është angazhuar për shkëputjen e territorit të Kosovës dhe bashkimit të saj me Shqipërinë.”!!!
Aktakuza e përgaditur nga udbashët:M.Mihajlloviq,Mom(o)çillo Çanoviq,Vojisllav Mihajlloviq...dhe e realizuar nga prokurori Radovan Bullajiq dhe zëvendësprokurori Mirosllav Llazareviq,është ndërtuar nga dëshmitë e dëshmitarëve Shqiptarë:Zekeria Cana,Ali Aliu,Fahredin Gunga,Adem Gajtani,Avdi Avdiu,Shemsi Osmani,Rafael Sopi,Sabit Ratkoceri,Ismet Bytyqi,Shefqet Popova,Din Mehmeti,Sylejman Drini dhe Xhafer Ruzhdiu.
Me këtë rast po veçojë dëshmitë e Zekeria Canës(tani historian),Ali Aliut(shkrimtar,njëri nga themeluesit e LDK-së) dhe të Fahredin Gungës(poet-ish kryeredaktor i RTP-së,tani i ndjerë).

- ZEKERIA CANA para udbashit Momo Çanoviq,më 25 janar 1959 ndër të tjera deklaron:”Të pandehurin Adem Demaçi e njoh nga fundi i vitit 1954.Në atë kohë kemi qenë bashkë në studime,në Beograd.Në vitin 1955 jam takuar me të pandehurin në Beograd dhe ai qysh atëherë,para meje është paraqitur armiqësisht.Më ka folur se pushteti i Jugosllavisë po i shpërngul shqiptarët nga Kosmeti për në Turqi,sepse frikësohet se nëse shqiptarët do të mbesin edhe mëtutje në Kosmet,ata do të kërkojnë që Kosmeti t´i bashkangjitet Shqipërisë.Përmes shpërnguljes së shqiptarëve,pushteti po përpiqet që Kosmetin të mbajë edhe mëtutje në kuadrin e territorit jugosllavë...Për aksionin e armëve Demaçi ka thënë se pushteti e ka ndërmarrë këtë aksion me qëllim të frikësimit të popullit shqiptar dhe që ta detyrojë atë të shpërngulet nga Kosmeti,ndërsa atë ta mbaj si territor të Jugosllavisë...Diku në verën e të njejtit vit(1955)jam takuar me Adem Demaçin në Gjakovë.Ai kishte ardhur për mbajtjen e orës letrare dhe atëherë e kam ftuar në drekë në shtëpinë time.Derisa ishte në shtëpinë time më ka folur se Kosmeti duhet t´i takojë,gjithësesi Shqipërisë,me plebishit ose me luftë...Po kështu para meje ka folur edhe për gjendjen ekonomike në Kosmet,duke potencuar se Kosmeti është mjaftë i zhvilluar ekonomikisht,por është i eksploatuar nga pushteti i Jugosllavisë,i cili nuk po investon asnjë objekt ekonomik në Kosmet...!!!”

-ALI ALIU në dëshminë e tij dhënë para të njejtit udbash më 24 janar 1959,ndër të tjera deklaron:”Diku në pranverën e vitit 1958,kemi udhëtuar nga Beogradi për në Prishtinë. Që të mbajmë orë letrare nëpër Kosmet.Kemi udhëtuar disa shokë,studentë shqiptarë.Atëherë jemi takuar me Adem Demaçin në hotelin”Nova Jugosllavia”në Prishtinë.Jemi takuar unë,Din Mehmeti,Fahredin Gunga,Hysni Hoxha,Zekeria Cana e ndoshta edhe ndonjë tjetër,por nuk më kujtohet.Me këtë rast pos tjerash,Demaçi na ka thënë si vijon:-se ndaj shqiptarëve të Kosmetit nga ana e pushtetit po bëhen padrejtësi të ndryshme;se shqiptarët po shpërngulen për në Turqi dhe se me këto shpërngulje pushteti dëshiron që Kosmetin ta mbajë edhe mëtutje për vete.Po të qëndronin shqiptarët edhe mëtutje në Kosmet,pushtetarët janë të bindur se Kosmetin do ta humbasin.Me qëllim të mbajtjes së Kosmetit për vete(që të mbetet edhe mëtutje jugosllav)ata kanë organizuar aksionin e armëve,duke i rrahur e maltretuar shqiptarët,të cilët detyrohen të shpërngulen për në Turqi dhe kështu problemi i Kosmetit zgjidhet përfundimisht...!!!”

-FAHREDIN GUNGA,para të njejtit udbash hetues ,më 21 janar 1959,ndër të tjera deklaron:”...Më kujtohet se diku në pranverën e vitit 1958 kam qenë në shoqëri me Demaçin dhe me shokët e tjerë si:Din Mehmeti,Ali Aliu,Hysni Hoxha,Zekeria Cana, dhe disa të tjerë,të gjithë studentë në Beograd.Jemi takuar në hotel”Nova Jugosllavia”në Prishtinëdhe kemi qenë të ulur në separe të këtij hoteli.Me këtë rast Demaçi na ka folur se si në projekt të ligjit të ri për shkollat parashihet heqja e gjuhëve të pakicave në shkollat emesme.Në lidhje me këtë Demaçi ka qenë i revoltuar dhe ka thënë se ky ligj më së shumti i godet shqiptarët në Kosmet,se ky është kulminacioni i të padrejtave që po u bëhen shqiptarëve nga ana e pushtetit dhe se kjo është një masë që po merret posaçërisht ndaj shqiptarëve dhe se po bëhet me paramendim nga pushteti aktual.Kur kemi dal nga hoteli jemi nisur bashkë në drejtim të Gërmisë kah shkolla Normale.Gjatë rrugës Demaçi na ka thënë se ne,si intelektualë,duhet të jemi unikë,sepse me unitet mund t´i kontribuojmë popullit tonë...!!!”

Pas ngritjes së aktakuzës PPQ nr.14/59 19.02.1959,në Gjykatën e Qarkut në Prishtinë më 17 mars 1959 u mbajt procesi gjyqësor kundër Adem Demaçit i drejtuar nga gjyqtari Dragutin Kallugjeroviq dhe gjykatësit porotë:Mehmed Kalaveshi,Riza Voca dhe Qazim Bajgora..Dhe këtij simboli të qëndresës shqiptare me këtë rast”në emër të popullit”sipas nenit 117 paragrafi 1 i LP dhe sipas nenit 16,paragrafi 1 i LP,ju shqiptua denimi në kohëzgjatje prej 5 vjetësh burg të rëndë...!!! (....)

[Llapi]

SI U TORTURA TRURI I LËVIZJES KOMBËTARE REXHEP MALA NGA UDBASHËT GJAKPIRËS?!

Torturuesit e atdhetarit dhe trurit të Lëvizjes kombëtare Rexhep Mala,në vitin 1975/76 ishin udbashët gjakpirës:Asllan Sllamniku,Muharrem Dana,Faik Nura e shumë të tjerë.Në ballafaqimin e parë në ambientet e UDB-së,udbashi Asllan Sllamniku e pyet Rexhep Malën(Shpëtim Gurin-pseudonim i i tij):”Ti je Shpëtim Guri a?”Po i thotë Rexhepi.Duke u zgërdhirë si qenë Asllan gjakëpirësi i thotë:”Nëna në shtëpi e bënë miellin bukë,e ne këtu(në UDB)e bëjmë bukën miell!Mbaje mend këtë!”
Dhe vërtet udbashët e sojit të Sllanmnikut përdorën torturat më të tmerrshme ndaj Rexhep Malës dhe shokëve të tij,mirëpo Rexhepi nuk u dorëzua për asnjë moment para xhelatëve,ai qëndroi stoik dhe i pathyeshëm...!!!
Ja si i përshkruan torturat Rxhep Mala gjatë procesit hetimor:
“Në përgjigjen time të parë”nuk e di”kërciti grushti në barkun tim,më ranë me shqelm,filloi njëri të më bjerë duarve e pastaj trupit.Pasi u lodh,punën e tij e vazhdoi tjetri.Nga të rënat fytyrës,m´u qanë buzët dhe më shpërtheu gjaku për hunde e goje.Nuk më linin as të merrja frymë.Më çuan shpejt e shpejt në tualet të ma pastronin gjakun nga fytyra e rrobat dhe më kthyen prapë.Më rrezuan në dysheme,më urdhëruan të zbathi këpucët dhe çorapet...filluan të më binin në shputat e këmbëve sa mundnin.Njëri më mbante për krahësh,e tjetri ishte hypur mbi mua dhe godiste me tërë fuqinë e tij shputave të këmbëve të mia.Kjo ishte edhe për atë punë e vështirë fizike edhepse e bënin me ëndje të posaçme.Lodheshin dhe shkumbinin si kuajt.Por,ata kishin një përparësi,sepse sa lodhej njëri,menjëherë e zavendësonte tjetri dhe kështu me radhë.Në dy mënyra më goditni shputave,ndonjëri më binte vetëm në njërën këmbë nga 15-20”pendrek”e pastaj po aq në tjetrën,e prapë këmbës tjetër dhe kështu gjersa lodheshin...Kur më torturonin e linin derën pakëz çelë.Në fillim nuk e dija pse,por më vonë e kuptova.Donin që torturimin ta dëgjonin edhe të burgosurit tjerë në lokalet e UDB-së.Na torturonin me radhë.Kështu,gjersa torturohej njëri,të tjerët merreshin në pyetje nga ndonjë udbash,kuptohet edhe dyert e tyre ishin pakëz të çerlura që të dëgjonin të rënat e shuplakave,grushtave e kërbaçeve dhe bërtima e atij që torturohej....Të burgosurve tjerë u mbetej që të dëgjonin dhe të prisnin secili radhën e tij.Nuk kishte gjë më prekëse e më trishtuese se sa kur dëgjoheshin gjëmat e shokëve.Dhe kështu shkonin prej një të burgosuri te tjetri,duke shfryrë ndjenjat shtazarake dhe gjithë mllefin e tyre personal mbi ne...Shtazaraku Asllan Sllamniku,bëhej gjoja human,dhe i thoshte atij që më përplaste kokën për muri:”Mos kokën,kij kujdes se mos po e lëndon”,kuptohet me sy ia bënte të më godas edhe më shumë.Dhe ky përgjigjej:;”Pse kujdes?Këtyre duhet t´ua çajmë kokën”dhe më përplaste kokën edhe më tepër.Më kapnin për organe gjenitale dhe më bërtisnin në fytyrë:”Kemi me të tredhë dhe më shtërngonin gjersa alivanosesha.Ujin e mbanin çdo herë gati,që kur të më binte të fikët të më hidhnin ujë fytyrës dhe trupit,dhe menjëherë do të vazhdonin punën.Më fyenin me sharjet më të ndyta,më ofendonin,më përqeshin,më pështynin.Ishin këto poshtrime të të rënda,por e dija se duhej
----------------

VIZITA E PARË E REXHEP MALËS ME FAMILJEN E TIJ NË MES GRILASH...!!!

Edhe pse i rrahur e i dërmuar fizikisht dhe shpirtërisht nga UDB-a,Rexhep Mala në takimin e parë me nënën e tij...,në mes grilash(i përcjellur nga udbashët),nuk tregoi as ligështinë më të vogël,përkundrazi qëndroi stoik,dinjitoz e i pathyeshëm.Ja si e përshkruan Rexhep Mala këtë takim mjaftë prekës,me nënën dhe anëtarët tjerë ta familjes.

-“Të gjithë të burgosurit tjerë kishin të drejtë nga 10-15 minuta vizitë një herë në dy javë.Por unë dhe shokët e mi jo.Neve nuk na lejonin të na vizitonte askush....Pas disa muajsh nga presioni dhe këmbëngulja e familjes për të më parë,më në fund ma lejuan vizitën.Kur më thirrën nuk e dija se ku më çonin Për vizitën më njoftuan vetëm kur më futën në vendin e caktuar për takime me anëtarët e familjes.Ky vend ishte i ndarë me rrjetë të hekurt e të lartë gjer në tavan....Aty ishin disa udbash dhe gardianë.Një udbash dhe dy gardian më rrinin anash që të kenë mundësi të shihnin sa më mirë se çka do të flasin dhe si do të sillen ata që kishin ardhur në vizitë...Nëna posa më pa,u zgjatë mbi hekurin dhe i futi gishtrinjtë në rrjetin që së paku t´i prekë gishtrinjtë e mi.Por nuk mundja t´ja zgjas dorën,jo pse frikohesha,por pse nuk doja që nëna të m´i shohë duart e mia të enjtura e të bëra çivit nga torturat.shpejt e shpejt i vura duart në hekurin para vetes,gjoja të them se është e ndaluar.U përshëndetëm kështu përmes rrjetit,i pyeta si janë të shtëpisë dhe pa u bërë një minut e gjysmë na urdhëruan të përshëndetemi,se vizita ishte kryer.Nuk arrita as t´i shoh mirë dhe as t´i pyes për të gjithë njerëzit e shtëpisë.Megjithatë ishte i sigurt se të mitë(familjen) nuk i ka befasuar kjo egërsi fashiste,sepse ata qysh herët e kanë mësuar dhe ekanë përjetuar në kurrizin e tyre urrejtjen shoviniste të serbomëdhenjëve.”

[panchovilla]

O Llapo, a mund te shkruash dicka per rastin Aziz Kelmendi. Vrasjen apo si thone serbet `vetvrasejn` e tij.

[Llapi]

FADIL HOXHA I DENOI ME PUSHKATIM ATA QE NUK PRANUAN TA LUFTOJNE SHABAN POLLUZHEN...!!!

-Ndonëse me 26 janar Shaban Polluzha me 500-700 luftëtarë besnik,depërton në Drenicën qëndrore,pjesa tjetër e luftetarëve që vinin nga Llapi,Permalina,Artakolli...u shkëputën(nga brigada) për të depërtuar në Shalë të Bajgorës e gjetiu me qëllim të organizimit të rezistencës në ato anë.
Nga luftimet e përgjakshme deri me 31.01.19145 krijohet një “Zonë e Lirë”në të cilën do futen 20 fshatra të Drenicës,si:Tërsteniku,Bajica,Palluzha,Shutica,Das hevci,Mikushnica, Luboveci,Oshlani,Obria e Epërme,Obria e Poshtme,Açareva,Obiliqi i Epërm,Obiliqi i Poshtëm,Krushevica dhe disa fshatra të tjera.Gjatë këtyre betejave Brigada e Shaban Polluzhës ka shpartalluar disa njësi serbo-malazeze si dhe 1/3 e Brigadës 25 serbe.Brigadat jugosllave,në kuadër të të cilave ishin mobilizuar mbi 40 mijë ushtarë,ato ditë morën urdhër që të shkaterrohen tërësisht me artileri të rëndë,të gjitha fshatrat e fortifikuara që bëjnë rezistencë të armatosur.Në zbatim të këtij urdhëri u dogjën e u rrënuan për tok fshatrat:Tërstenik,Obria e Epërme,Obria e Poshtme,Plluzhina,Tica,Likoci,Rezalla,Palluzha,Kru shevci dhe Dashevci,ndërsa pjesërisht u rrënuan:Polaci,Kozhica,Prelloci,Gradica dhe disa lagje nga fshatrat tjera.Gjatë këtyre operacioneve këto urdhëra nuk do t´i zbatonte“Batalioni i Rinisë” i cili drejtohej nga Isuf Ibrahimi,e ku ishin te gjithë shqiptarë.Ky batalion me 1 shkurt 1945(për të mos u vrarë vëlla me vëlla) do ta lëshoi frontin e hapur në Prekaz,Klinë e Mesme,Klinë e Eperme në drejtim të fshatit Polac.

Për këtë dezertim Gjyqi Ushtarak i “Stabit Opertativ të Kosmetit”,te kryesuar nga FADIL HOXHA,me 25 prill 1945 do t´i denoje 5 veta me pushkatim dhe dy të tjerë me nga 2 vjete burg të rëndë.Ata që u denuan me pushkatim ishin:Komandanti Isuf Ibrahimi nga Gjilani;Xhafer Lladova nga Lladova;Abdyl Hyseni,Shaban Cërnica dhe Raif Halimi,që të tre nga Cërnica.Ekzekutimi i tyre u bë në burgun e Pejës,në të vërtet nga pushkatimi shpëtoi vetëm Raif Halim-Cërnica i cili do t´i mbaj 18 vjete burg të rëndë nëpër kazametet famëkeqija të pushtetit komunist jugosllavë.

[Llapi]

PROKURORI ALI SHUKRIA DHE GJYKATESIT:HIVZI SYLEJMANI;KOLE SHIROKA DHE QAMIL BROVINA I DENOJNE ME PUSHKATIM ATDHETARET HALIM SPAHIJA...!!!!

Në kohën kur veprimtaria e ONDSH po merrte hov, repartet e OZN-s shpërthyen një fushatë të egër terrori kundër atdhetarëve të njohur. OZN-a famkeqe nëprmes bashkëpunëtorëve nga radhët e shqiptarëve, zbuloi aktivitetin e kreut të ONDSH, dhe vetëm në rrethin e Prizrenit i shpalli kriminel lufte 21 shqiptarë e ndër ta B.Pejanin, H.Spahinë, U.Sadikun, Q.Bllacën, Beqir dhe Mifta Planen, M.Shllakun, Sh.Currin, E.Binakun, I.Lutfiun, R.Kajragdiun etj. . Kështu kah fundi i korrikut 1945 H.Spahija, pasi u shkarkua nga pozitat që kishte, në Kukës u arrestua nga komandanti i policisë dhe punëtori i OZN-s në Prizren: Mazllum Nimani. Ndërkohë u arrestuan edhe disa anëtarë të komiteteve qarkore të Prizrenit, Suharekës, Rahovecit etj. Me këtë rast, në procesin gjyqësor të përgaditur nga OZN-a (27.09.45) e të cilin e finalizuan shqipëfolësit: Ali Shukria (prokuror publik), Hivzi Sylejmani (kryetar i trupit gjykues) me anëtarët: Kol Shiroka e Qamil Brovina - për "tradhëti ndaj popullit dhe atëdheut" me pushkatim u denuan: Halim Spahija, Tahir Deda, Rexhep A.Kabashi, Rifat Krasniqi, Sefidin Ahmeti dhe Kajtaz Ramadani, ndërsa 12 veprimitarë të tjerë u dënuan me burgim të rëndë prej 1-20 vjet. Në këtë fushatë të arrestimeve, më 23.07.45 OZN-a i burgosi edhe anëtarët e ONDSH për qarkun e Prishtinës: prof. Sylejman A.Drinin dhe Tahir Lupçin, ndërkohë që veprimtarët Ajet Gërguri, Beqir Bajgora dhe Jusuf Mornica i shpëtuan arrestimit, duke kaluar në ilegalitet .
---------------------
SI I TRADHTOI NAZMI KURSANI YMER BERISHEN,UKE SADIKUN,MARIJE SHLLAKUN...!!!
Repartet e OZN-s famkeqe, duke e parë forcimin dhe autoritetin e fituar të grupeve të armatosura - tek masat popullore, në fund të vitit 1945 dhe gjatë vitit 1946-47, për shkatërrimin e tyre angazhoi oficerët më të stërvitur dhe bashkëunëtorët më të përgaditur, të cilët i hodhi brenda grupeve të armatosura. Deri në fund të vitit 1946, OZN-a me bashkëpunëtorët e vet "shqipëforlës" arriti të depërtoj në shumë grupe të rezistencës së armatosur dhe brenda një periudhe vranë ose përgaditën terrenin për tu vrarë 15 udhëheqës më të shquar dhe shumë të tjerë u kapën të gjallë për tu dënuar pastaj me pushkatim ose me burgim të rëndë .
Më 9 gjegjësisht më 12 shtator 1945 OZN-a nëpërmjet operativistit të tyre Nazmi Kursani, zbuloi vendstrehimin e bashkëluftëtarëve të U.Sadikut dhe të Y.Berishës, te Çeliat e Jellovcit afër Siçevës, dhe me këtë rast gjatë luftimeve jo të barabarta ranë heroikisht: Metë Dini, Smajl Hajdari, Ali Zeqiri, Mujë Ahmeti, Tafil Murati etj., kurse u plagosën: Alush Smajli, Sokol Ahmeti, Toger Rexhep Ismajli dhe Shaban Sadiku (vëllai i U.Sadikut) - i cili më pas vdiq në Gjurgjevik. Në këtë pusi u plagos edhe Marie Shllaku, e cila ra në duart e OZN-s .
--------------

PROKRORI ALI SHUKRIA I DENOI ME VDEKJE MARIJE SHLLAKUN....

- Në prill-maj 1946, OZN-a gjatë një operacioni për asgjësimin e ONDSH dhe të rezistencës së armatosur, arriti të arrestojë disa veprimtarë të shquar të komitetevet ë Pejës, Gjakovës e të prizrenit. Gjatë një procesi gjyqësor të mbajtur në Prizren, prej 28.06.-13.07.1946, që e kryesonte prokurori A.Shukriu, gjykata i denoi me vdekje Marie Shllakun, at Bernsard Llupin, Kolë Parubin dhe Gjergj Martinin, të cilët më 25 nëntor'46 u ekzekutuan fshehurazi derisa varret e tyre nuk dihet se ku janë. Ndërkaq me burgim, me kohëzgjatje të ndryshme u denuan edhe Marsel Vuçaj, Isa Çavolli, Masar dhe Hamëz Begolli, Muharrem Vokshi, Isuf Imeri, Viktor Gashi, Franjo Çifllaku, Seb Mateja, Jak Krasniqi, Gitië Mjeda, Lucije Lekaj, Seb Koliqi, Miftar Bala, Binak Dema dhe Gjergj Deda .
----------------------
ME TRADHETINE E BASHKEPUNETORIT TE OZN-es REXHEP BEKA ALUSHI VRITET NE PRIT PROF.YMER BERISHA....!!!!

- Më 11 qershor 1946 në fshatin Plançor vritet udhëheqësi dhe ushtaraku i shumë grupeve të armatosura Prof. Ymer Berisha. Ai vdes në duart e Ndue Përlleshit dhe varroset në fshatin Hereç të Deçanit. Vrasja e Y.Berishës ndodhi pas shpërndarjes nga mbledhja e mbajtur me grupet e armatosura të Shqipërisë veriore në krye me Muharrem Bajraktarin, te vendi i quajtur "Lugjet e Zeza" afër fshtit Plançor . Në vrasjen e Y.Berishës mori pjesë korrieri i tij (spiun i OZN-s) Rexhep Beka Alushi* nga Carrabregu i Deçanit, i cili pasi u kap pohoj se OZN-n e kishte vënë në dijeni edhe për mbajtjen e Kongresit të III të ONDSH më 25 qershor 1946 në Lypovicë të Lipjanit. OZN-a me këtë rast një ditë përpara kongresit, arrestoi shumë veprimtarë të ONDSH si: Halim Oranën (i cili u likuidua pa gjyq), Januz Ballën, Azem Moranën, Mahmut Dumanin, Mehmet Bushin, kapiten Hysni Rudin, Hasan Bilallin, Osman Camin e shumë të tjerë të cilët u dënuan me dhjetra vjetë burgim, në një proces gjyqësor të mbajtur në Shkup prej 27.01-07.02.1947 .